Αριθμός 26/2026
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
E’ ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Παναγιώτη Λυμπερόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παρασκευή Τσούμαρη-Εισηγήτρια, Αγαθή Δερέ, Παναγιώτα Γκουδή-Νινέ, Ειρήνη Νικολάου(σύμφωνα με την υπ’ αριθμ. 323/2025 πράξη της Προέδρου του Αρείου Πάγου), Αρεοπαγίτες.
Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 12 Δεκεμβρίου 2025, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ευάγγελου Μπακέλα (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Χ. Α., για να δικάσει την αίτηση της Εισαγγελέως Εφετών Πειραιά, περί αναιρέσεως της υπ’αριθ. 606,630/2025 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Πειραιώς. Με κατηγορούμενο τον Δ. Α. του Σ., κάτοικο …, που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Νικόλαο Κουλουρίδη. Με υποστηρίζοντες την κατηγορία τους: 1. Π. Π. του Δ. και 2. Α. Κ. του Κ., κατοίκων …, που εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Αναστασία Χρονοπούλου.
Το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων Πειραιώς, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ’ αυτή, και ο αναιρεσείων Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου πρότεινε να γίνει δεκτή η από 20-10-2025 και με αριθμό 13/2025 έκθεση αναίρεσης της Αντεισαγγελέως Εφετών Πειραιά, Βασιλικής Παπαδοπούλου, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό …
Αφού άκουσε Τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να γίνει δεκτή η έκθεση αναίρεσης και τους πληρεξουσίους δικηγόρους των ως άνω διαδίκων που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Από τη διάταξη του άρθρο 505 παρ. 1 περ. β του Κ.Ποιν.Δ., προκύπτει ότι ο Εισαγγελέας Εφετών, μπορεί μέσα στην προθεσμία που ορίζεται από το άρθρο 507 του ίδιου Κώδικα, να ζητήσει την αναίρεση των αποφάσεων του Εφετείου , του μικτού ορκωτού εφετείου και των μικτών ορκωτών δικαστηρίων της περιφέρειάς του, για τους λόγους που αναφέρονται στη διάταξη του άρθρου 510 παρ.1 του ίδιου Κώδικα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και εκείνος της εσφαλμένης ερμηνείας ουσιαστικής ποινικής διάταξης (άρθρο 510 παρ.1 στοιχείο Ε’ του Κ.Π.Δ).
Στην προκειμένη περίπτωση, η κρινόμενη με αρ. 13/20-10-2025, αίτηση, που άσκησε η Αντεισαγγελέας Εφετών Πειραιώς, με δήλωση στη γραμματέα του ως άνω Δικαστηρίου, για αναίρεση της με αριθμό 606,630/2025 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Πειραιώς, το οποίο με την ως άνω απόφασή του, κήρυξε αθώο τον κατηγορούμενο Δ. Α. του Σ., έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα, δηλαδή εντός είκοσι (20) ημερών από την καταχώρηση της προσβαλλόμενης αποφάσεως στο ειδικό βιβλίο καθαρογραμμένων αποφάσεων του εκδώσαντος αυτήν δικαστηρίου, η οποία έλαβε χώρα στις 2-10-2025, αφού η κρινομένη αίτηση ασκήθηκε στις 20-10-2025 (αρθ. 505 παρ.1 περ.β και 507 του Κ.Ποιν.Δ.). Πρέπει επομένως, να ερευνηθεί περαιτέρω, ως προς τη βασιμότητα του προβαλλομένου με αυτή λόγου αναιρέσεως από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχείο Ε’ του ΚΠΔ.
Κατά τη διάταξη του άρθρου 302 παρ. 1 ΠΚ, “όποιος επιφέρει από αμέλεια το θάνατο άλλου, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών”.
Περαιτέρω κατά τη διάταξη του άρθρου 28 ΠΚ, “από αμέλεια πράττει όποιος από έλλειψη της προσοχής την οποία όφειλε κατά τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει είτε δεν προέβλεψε το αποτέλεσμα που προκάλεσε η πράξη του, είτε το προέβλεψε ως δυνατό, πίστεψε όμως ότι δεν θα επερχόταν”. Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι, για τη θεμελίωση του εγκλήματος της ανθρωποκτονίας από αμέλεια απαιτείται: α) να μην καταβλήθηκε από το δράστη η επιβαλλόμενη κατ` αντικειμενική κρίση προσοχή, την οποία κάθε μετρίως συνετός και ευσυνείδητος άνθρωπος οφείλει υπό τις ίδιες πραγματικές περιστάσεις να καταβάλει, με βάση τους νομικούς κανόνες, τις συνήθειες που επικρατούν στις συναλλαγές και την κοινή, κατά την συνήθη πορεία των πραγμάτων, πείρα και λογική, β) να μπορούσε αυτός, με βάση τις προσωπικές του περιστάσεις, ιδιότητες, γνώσεις και ικανότητες και κυρίως εξαιτίας της υπηρεσίας του ή του επαγγέλματός του, να προβλέψει και αποφύγει το αξιόποινο αποτέλεσμα, το οποίο από έλλειψη της προαναφερόμενης προσοχής είτε δεν προέβλεψε (μη συνειδητή αμέλεια), είτε το προέβλεψε ως δυνατό, πίστευε όμως ότι δεν θα επερχόταν (ενσυνείδητη αμέλεια) και γ) να υπάρχει αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της ενέργειας ή παραλείψεως του δράστη και του αποτελέσματος που επήλθε, ο οποίος, εκτός των λοιπών στοιχείων του εγκλήματος, πρέπει να αιτιολογείται με σαφήνεια και πληρότητα, προκειμένου να έχει η σχετική καταδικαστική απόφαση την επιβαλλόμενη, ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία. Η πράξη ή η παράλειψη του δράστη τελεί σε αιτιώδη σύνδεσμο με το επελθόν αποτέλεσμα, όταν αυτή, κατά την κοινή αντίληψη, είναι εκείνη που από μόνη της ή μαζί με τη συμπεριφορά άλλου προσώπου, βρίσκεται σε άμεση αιτιότητα προς το αποτέλεσμα. Η παράλειψη, ως έννοια ενυπάρχει σε κάθε είδος αμέλειας, αφού το ένα σκέλος της ευθύνης συνίσταται στη μη καταβολή της προσοχής, δηλαδή σε παράλειψη. Όταν όμως η αμέλεια δε συνίσταται σε ορισμένη παράλειψη αλλά σε σύνολο συμπεριφοράς που προηγήθηκε του αποτελέσματος, τότε για τη θεμελίωση της ανθρωποκτονίας από αμέλεια, ως εγκλήματος που τελείται με παράλειψη, απαιτείται η συνδρομή και των όρων του άρθρου 15 παρ.1 του ΠΚ, στο οποίο ορίζεται ότι: όπου ο νόμος για την ύπαρξη αξιόποινης πράξης απαιτεί να έχει επέλθει ορισμένο αποτέλεσμα, η μη αποτροπή του τιμωρείται όπως και η πρόκλησή του με ενέργεια, αν ο υπαίτιος της παράλειψης είχε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση να προβεί σε ενέργεια για την αποτροπή του αποτελέσματος. Η ιδιαίτερη νομική υποχρέωση πηγάζει από το νόμο , σύμβαση ή προηγούμενη επικίνδυνη ενέργεια του υπαιτίου. Από την ανωτέρω διάταξη συνάγεται ότι αναγκαία προϋπόθεση της εφαρμογής του είναι η ύπαρξη ιδιαιτέρας(δηλαδή ειδικής και όχι γενικής) υποχρεώσεως του υπαιτίου προς ενέργεια, που τείνει στην παρεμπόδιση του αποτελέσματος, για την επέλευση του οποίου ο νόμος απειλεί ορισμένη ποινή. Η ιδιαίτερη αυτή νομική υποχρέωση συνιστά πρόσθετο στοιχείο του εγκλήματος που τελείται με παράλειψη και μπορεί να πηγάζει από ρητή επιτακτικού χαρακτήρα διάταξη νόμου ή από σύμπλεγμα νομικών καθηκόντων, που συνδέονται με ορισμένη έννομη σχέση του υπαιτίου ή από σύμβαση ή από ορισμένη προηγούμενη συμπεριφορά του υπαιτίου, από την οποία δημιουργήθηκε ο κίνδυνος επελεύσεως του εγκληματικού αποτελέσματος. Τέλος στα δια παραλείψεως τελούμενα εγκλήματα, θεωρείται ότι υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της παραλείψεως και του επελθόντος εγκληματικού αποτελέσματος στην περίπτωση, κατά την οποία, αν δεν είχε συντρέξει η αμελής συμπεριφορά (παράλειψη) του υπαιτίου, αν γινόταν δηλαδή η επιβεβλημένη ενέργεια, που τελικά δεν έγινε, τότε με μεγάλη πιθανότητα, η οποία εγγίζει τα όρια της βεβαιότητας, θα αποτρεπόταν το συγκεκριμένο εγκληματικό αποτέλεσμα. ( Ολ. ΑΠ 4/2010, ΑΠ 160/2023, ΑΠ 83/2022, ΑΠ 289/2021, ΑΠ 121/2019, ΑΠ 521 /2017 , ΑΠ 35/2016 ).
Κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε’ του Κ.Ποιν.Δ., λόγο αναιρέσεως της αποφάσεως αποτελεί η εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διατάξεως. Εσφαλμένη ερμηνεία ουσιαστικής ποινικής διατάξεως υπάρχει, όταν το Δικαστήριο αποδίδει σ’ αυτήν έννοια διαφορετική από εκείνη που πραγματικά έχει, εσφαλμένη δε εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διατάξεως συντρέχει, όταν το Δικαστήριο δεν υπήγαγε σωστά τα πραγματικά περιστατικά, που δέχθηκε ότι προέκυψαν από την αποδεικτική διαδικασία, στη διάταξη που εφάρμοσε.
Περίπτωση εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διατάξεως υπάρχει και όταν η διάταξη αυτή παραβιάζεται εκ πλαγίου, πράγμα που συμβαίνει, όταν στο πόρισμα της αποφάσεως, που περιλαμβάνεται στο συνδυασμό του διατακτικού με το σκεπτικό της και που ανάγεται στα στοιχεία και στην ταυτότητα του οικείου εγκλήματος, έχουν εμφιλοχωρήσει ασάφειες, αντιφάσεις ή λογικά κενά, με αποτέλεσμα να καθίσταται ανέφικτος ο έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής του νόμου, οπότε η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση.
Η εσφαλμένη ερμηνεία μπορεί να αναφέρεται και σε άλλη διάταξη νόμου, η οποία αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης (Ολ ΑΠ 3/1998, ΑΠ 188/2022, ΑΠ 44/2019, ΑΠ 192/2017).
Στην προκειμένη περίπτωση, το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων Πειραιώς, που δίκασε σε δεύτερο βαθμό, με την προσβαλλόμενη υπ’ αριθ. 606,630/2025 απόφασή του, μετά από εκτίμηση και αξιολόγηση όλων των κατά το είδος τους μνημονευομένων σ’ αυτήν αποδεικτικών μέσων, δέχθηκε, κατά την αναιρετικώς ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του, ότι αποδείχτηκαν τα ακόλουθα: Στις 20-4-2018 ο Κ. Κ., μαθητής της Α’ τάξης του 7ου Λυκείου Πειραιά, μετέβη με τους φίλους του στο πάρκο αναψυχής και αθλοπαιδιών “…” και ακολούθως ανέβηκαν όλοι μαζί στο λόφο “Σελεπίτσαρη”, που βρίσκεται όμορα και βόρεια του εν λόγω πάρκου, η πρόσβαση στον οποίο ήταν ελεύθερη. Εκεί αυτός στη προσπάθεια του να βγάλει φωτογραφίες επί του βορείου μετώπου του λόφου και στο δυτικό άκρο αυτού, επί της στέψης του πρανούς και πλησίον του άκρου του, δηλαδή της οφρυός του πρανούς, ακούμπησε για να στηριχθεί σε βραχόλιθο χαλαράς συνοχής σε σχέση με την υπόλοιπη βραχόμαζα του πρανούς,?ο οποίος, όμως, αποκολλήθηκε από την επιφάνεια του μητρικού πετρώματος με συνέπεια να απωλέσει την ισορροπία του και να βρεθεί στο κενό, πέφτοντας από ύψος 60 περίπου μέτρων κατά το ανάπτυγμα της κεκλιμένης επιφάνειας του πρανούς και να καταλήξει στον πόδα αυτού. Αποτέλεσμα της κατακρήμνισής του από ύψος ήταν ο θανάσιμος τραυματισμός του, ο οποίος σύμφωνα με την υπ’ αριθμ. πρωτ. …-2019 ιατροδικαστική έκθεση νεκροψίας-νεκροτομής της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας Πειραιά, επήλθε συνεπεία καρδιακής ανακοπής σε έδαφος βαρείας κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης και κακώσεων αυχένος και κάτω άκρων συμβατών με πτώση εξ ύψους. Με το κατηγορητήριο, ο θάνατος του ανηλίκου αποδίδεται σε αμέλεια του εκκαλούντος κατηγορούμενου, ο οποίος κατά τον κρίσιμο χρόνο του συμβάντος ήταν Διευθυντής των Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου Κερατσινίου-Δραπετσώνας, και δη διότι αυτός δεν προέβη στις απαιτούμενες και οφειλόμενες, ως εκ της ιδιότητας του, ενέργειες προς προστασία του πρανούς λόγω της επικινδυνότητας του και στη περίφραξη και σηματοδότηση του λόφου “Σελεπίτσαρη”. Ωστόσο, από την αποδεικτική διαδικασία δεν αποδείχθηκε ότι συντρέχει στο πρόσωπο του η αποδιδόμενη σε αυτόν αμέλεια, διότι ουδέποτε του δόθηκε αρμοδίως σχετική εντολή να προβεί σε τέτοιες ενέργειες, ενώ επιπλέον το εν λόγω πρανές και η πέριξ αυτού περιοχή αποτελεί δασική έκταση, υπαγόμενη στην αρμοδιότητα της Διεύθυνσης Δασών.
Ειδικότερα, ο ως άνω χώρος, που συνέβη το ατύχημα, ευρίσκεται εντός των ορίων του Δήμου Κερατσινίου- Δραπετσώνας και αποτελεί τμήμα του καταγεγραμμένου δημοσίου κτήματος με ΑΒΚ 1741, συνολικής έκτασης 912.790,50 τμ, που δυνάμει της με αριθμό …-1984 απόφασης της Κτηματικής Εταιρείας του Δημοσίου παραχωρήθηκε για αόριστο χρόνο κατά χρήση και χωρίς αντάλλαγμα στους Δήμους Νίκαιας και Κερατσίνιου-Δραπετσώνας (κατά τα αντίστοιχα όρια τους), προκειμένου να διαμορφωθούν σε αυτήν χώροι πρασίνου, αθλοπαιδιών, παιδικές χαρές κτλ. με δαπάνες των Δήμων. Σύμφωνα με την από …-2003 έκθεση φωτοερμηνείας του δασολόγου, Δ. Φ., το πόρισμα της οποίας εξακολουθεί να ισχύει με βάση το ΑΠ 208429/28-5-2025 απαντητικό έγγραφο της Δ/ντριας Δασών Πειραιώς, Δασολόγου, Σ. Μ., στην ως άνω συνολικώς παραχωρούμενη έκταση περιλαμβάνονται και ανέκαθεν δασικές εκτάσεις, που ουδόλως έχουν απωλέσει τον δασικό χαρακτήρα τους λόγω της παραχώρησης, μεταξύ των οποίων και τα εμβαδά των πρανών (ήτοι και αυτό, όπου συνέβη το επίδικο ατύχημα), που υπάγονται στις προστατευτικές διατάξεις του ν. 998/1979 και περιελήφθησαν για τον λόγο αυτό στη δήλωση ιδιοκτησίας, που υπέβαλε το Ελληνικό Δημόσιο δια του τμήματος δασικών χαρτογραφήσεων της Δ/νσης Δασών Πειραιώς για το Εθνικό Κτηματολόγιο. Ως εκ της ως άνω αρμοδιότητας της, άλλωστε, η Δ/νση Δασών Πειραιώς, στις 30-8-2002 προέβη σε άρση της αναδάσωσης έκτασης 0,552 στρεμμάτων και στην παραχώρηση αυτής υπό όρους στον Δήμο Κερατσινίου (πέραν αυτής που είχε παραχωρηθεί προηγουμένως στον ΟΣΚ με τη με αριθμό Δ/416/1994 απόφαση του Νομάρχη Πειραιώς), για την ολοκλήρωση της κατασκευής σχολικού συγκροτήματος κάτωθεν του πρανούς του λόφου Τσελεπίτσαρι (οικ. 2615/30-8-2002), ενώ περαιτέρω αυτή ενέκρινε την επέμβαση από τον Δήμο επι τμήματος της έκτασης, εμβαδού 250 τμ, για λόγους ασφάλειας, ήτοι τη διαμόρφωση των πρανών (εκβραχισμός, επένδυση με μαντρότοιχο). Περαιτέρω, σύμφωνα με τον Οργανισμό Εσωτερικής Υπηρεσίας του Δήμου Κερατσινίου-Δραπετσώνας, που ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο ( ΦΕΚ Β’ 1629/10-5-2012), η Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών, όπου είχε τοποθετηθεί Προϊστάμενος ο κατηγορούμενος κατά το έτος 2016, είναι αρμόδια για τη μελέτη, εκτέλεση και συντήρηση των κάθε είδους τεχνικών έργων του Δήμου (άρθρο 19). Ωστόσο, αυτή δεν έχει αποφασιστική αρμοδιότητα, αλλά εκτελεί εντολές που λαμβάνει από τον Δήμαρχο και το Δημοτικό Συμβούλιο, ενώ αρμόδιο για την διατύπωση εισηγήσεων αναφορικά με τη πρόληψη, αντιμετώπιση και αποκατάσταση καταστροφών στη περιοχή του Δήμου είναι το Γραφείο Πολιτικής Προστασίας, που υπάγεται στη Δ/νση Περιβάλλοντος και Πρασίνου (άρθρο 13). Τέλος, αναφέρεται ότι με τα από 26-3-2004, 17-5-2004, 9-6-2004 έγγραφα του Δασαρχείου Πειραιώς και από το από 18-6-2004 έγγραφο της Δ/νσεως Δασών Πειραιώς, που απευθύνονται στους Δήμους Κερατσινίου και Νίκαιας, ζητήθηκε η άμεση λήψη μέτρων προς αποτροπή ατυχημάτων σε επικίνδυνα πρανή πέριξ των εγκαταστάσεων το “ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΑΡΣΗΣ ΒΑΡΩΝ” ενόψει της ενδεχόμενης συγκέντρωσης πλήθους κόσμου κατά τη διάρκεια των ολυμπιακών αγώνων στο άνω μέρος των εν λόγω πρανών για να παρακολουθήσουν από μακρυά τους αγώνες (βλ. το από 18-6-2004 έγγραφο). Τα ως άνω έγγραφα κοινοποιήθηκαν αρμοδίως στον τότε Δήμαρχο Κερατσινίου και εξετασθέντα μάρτυρα Σ. Δ., που με τη σειρά του τα κοινοποίησε στη Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Πρασίνου και την Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών, ο οποίος κρίνοντας ότι η έκταση λόγω του δασικού της χαρακτήρα υπάγεται στην αποκλειστική αρμοδιότητα του δασαρχείου, ουδέν έπραξε, και οι σχετικές αιτήσεις αρχειοθετήθηκαν. Ας σημειωθεί ότι το ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΑΡΣΗΣ ΒΑΡΩΝ ευρίσκεται σε θέση διάφορη εκείνης που έλαβε χώρα το ατύχημα, ενώ ο Δήμος Κερατσινίου έκτοτε ουδαμώς οχλήθηκε για την εκτέλεση των εν λόγω έργων, Με βάση των ανωτέρω, προκύπτει ότι ο κατηγορούμενος δεν βαρύνεται με αμέλεια για τον θάνατο του μαθητή Κ. Κ., επειδή δεν προέβη σε έργα περίφραξης και σηματοδότησης της περιοχής λόγω της επικινδυνότητας της, καθόσον δεν έλαβε αρμοδίως εντολή να προβεί σε αυτές τις ενέργειες. Ούτε εξάλλου, όφειλε ως εκ της ιδιότητας του να εισηγηθεί τη λήψη σχετικών μέτρων, καθόσον αρμόδια προς τούτο είναι η Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας, όπως άλλωστε κατέθεσε και ο ως άνω μάρτυρας Σ. Δ. (η υλοποίηση των οποίων τελεί καταρχήν υπό την έγκριση της Διεύθυνσης Δασών).
Τέλος, σχετικά με τα αναφερόμενα στο κατηγορητήριο ότι “βάσει της παρ. του ως άνω εγγράφου ο Δήμος Κερατσινίου, διά των υπευθύνων οργάνων του ως χρησάμενος έχει αναλάβει την ευθύνη της λήψης των μέτρων ασφαλείας αφ’ ενός έναντι των εργαζομένων κατά την φάση εργασιών κατασκευής του έργου του πάρκου – χώρου αναψυχής και αθλοπαιδιών, αφ’ ετέρου έναντι κάθε πολίτη, ο οποίος κάνει χρήση του πάρκου ή επισκέπτεται αναβαίνων τον λόφο και προσεγγίζων την στέψη των αποτόμων βραχωδών πρανών, εκτιθέμενος στους εκ της μορφολογίας του εδάφους, κινδύνους”, η εν λόγω υποχρέωση του Δήμου Κερατσινίου-Δραπετσώνας δεν αναφέρεται στο ως άνω έγγραφο παραχώρησης της έκτασης από την ΚΕΔ, όπως εσφαλμένα εκλαμβάνεται, αλλά τα προαναφερόμενα αποτελούν σκέψεις του πραγματογνώμονος, Ν. Θ., που περιλαμβάνονται στην έκθεση πραγματογνωμοσύνης του (σελ.8- 9). Με βάση τα ανωτέρω, ο κατηγορούμενος πρέπει να κηρυχθεί αθώος.
Ακολούθως κήρυξε αθώο κατά πλειοψηφία τον κατηγορούμενο, για τον οποίο και η κρινομένη αίτηση αναιρέσεως του Εισαγγελέως Εφετών με το ακόλουθο διατακτικό:
“ΚΗΡΥΣΣΕΙ τον παραπάνω κατηγορούμενο αθώο κατά πλειοψηφία, μειοψηφούσης της Προέδρου, του ότι :
Στο Κερατσίνι, την 20-4-2018 από αμέλεια του, ήτοι έλλειψη της προσοχής, την οποία όφειλε κατά τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει, δεν προέβλεψε το αξιόποινο αποτέλεσμα της πράξης του την επέλευση του οποίου είχε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση εκ της εργασίας του, να παρεμποδίσει και προκάλεσε από συγκλίνουσα αμέλεια του, τον θάνατο άλλου.
Ειδικότερα, ο κατηγορούμενος, ενεργώντας στο μέτρο της υπαγορευόμενης, από τα ανατεθειμένα σε αυτόν καθήκοντα ευθύνης του, ως Διευθυντής τεχνικών υπηρεσιών του Δήμου (Κερατσινίου Δραπετσώνας, δεν προέβη στις απαιτούμενες ενέργειες προστασίας του πρανούς και περίφραξης και σηματοδότησης του λόφου “Σελεπίτσαρη” ομόρως και βορείως του οποίου ευρίσκεται το εν λόγω πάρκο, χωρικής αρμοδιότητας του Δήμου Κερατσινίου – Δραπετσώνας με αποτέλεσμα τον θανάσιμο τραυματισμό του μαθητή Λυκείου Κ. Κ. του Α.
Συγκεκριμένα ο Δήμος Κερατσινίου απέκτησε επ’ αόριστο και χωρίς αντάλλαγμα, δυνάμει του υπ’ αρ. πρωτ. … εγγράφου της Κτηματικής Εταιρείας του Δημοσίου την χρήση του πάρκου αναψυχής και αθλοπαιδιών “…”, το οποίο έχει χαρακτηρισθεί άτυπα ως δασική έκταση, δίχως να έχει συμπεριληφθεί στους δασικούς χάρτες κατά δήλωση του Δασαρχείου Πειραιώς, και το οποίο κείται όμορα του λόφου “Σελεπίτσαρη” εκτεινόμενου του λόφου κατά την βόρεια διεύθυνση προσανατολισμού του έως την οδό …, ρητώς συνομολογουμένου διά της παρ. 7 εδ. δ του ως άνω παραχωρητηρίου ότι το Ελληνικό Δημόσιο και η Κ.Ε.Δ απαλλάσσονται από κάθε υποχρέωση διενέργειας υλικών πράξεων επισκευής συντήρησης ή βελτίωσης του Α’ παραχωρούμενου ακινήτου.
Περαιτέρω βάσει της παρ. του ως άνω εγγράφου ο Δήμος Κερατσινίου, διά των υπευθύνων οργάνων του ως χρησάμενος έχει αναλάβει την ευθύνη της λήψης των μέτρων ασφαλείας έναντι αφενός των εργαζομένων κατά την φάση εργασιών κατασκευής του έργου του πάρκου – χώρου αναψυχής και αθλοπαιδιών, αφ’ ετέρου έναντι κάθε πολίτη, ο οποίος κάνει χρήση του πάρκου ή επισκέπτεται αναβαίνων τον λόφο και προσεγγίζων την στέψη των αποτόμων βραχωδών πρανών, εκτιθέμενος στους εκ της μορφολογίας του εδάφους, κινδύνους. Με βάση τα ανωτέρω εκτιθέμενα, δοθέντος επιπρόσθετα ότι λόγω της απουσίας δασικού χάρτη, που να περιλαμβάνει τον λόφο Σελεπίτσαρη, αποκλείεται η ευθύνη του Δασαρχείου Πειραιώς, αμφότεροι οι κατηγορούμενοι στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων τους όφειλαν με βάση το ανωτέρω παραχωρητήριο, να έχουν λάβει τα κάτωθι απολύτως αναγκαία μέτρα ασφαλείας, προς αντιμετώπιση των κινδύνων που απορρέουν από την βραχόμαζα πρανούς του λόφου αλλά και προς αποκλεισμό της πρόσβασης στους επισκέπτες του χώρου, προς την επικίνδυνη ζώνη του πρανούς και δη όφειλε:
Α. Να έχει προβεί στην λήψη τεχνικών μέτρων εξασφάλισης της ευστάθειας του πρανούς κυρίως του βορείου μετώπου του παλαιού λατομείου, όπου ανήκει και η επίδικη περιοχή πτώσης του παθόντος και δη να έχει προβεί:
ι) στις αναγκαίες επεμβάσεις προστασίας της επίμαχης περιοχής γαιώδους πρανούς, η οποία καλύπτεται από πλακώδεις ασβεστόλιθους έντονα διαρρηγμένους και καρστικοποιημένους (διαβρωθέντες από την δράση ύδατος με σχηματισμό κοιλωμάτων και ανοιγμάτων στην μάζα τους) με παρεμβολές σχιστόλιοθου και μάργας του σχηματισμού του Αθηναϊκού σχιστόλιθου και δη όφειλαν στην εν λόγω περιοχή πρανούς όπου το κύριο ρήγμα διακόπτεται από το μέτωπο του πρώην λατομείου, να έχουν προβεί σε στρώση πάχους τουλάχιστον 10 εκ, οπλισμένου με ορθογωνικό πλέγμα χαλύβδινων ράβδων οπλισμού διαμέτρου 12 mm ανά 20 εκ, εκτοξευόμενου σκυροδέματος, το οποίο θα αγκυρωθεί με ράβδους διαμέτρου 20 mm κατηγορίας χάλυβα 5 400 μήκους 6 μ, με πρόβλεψη αποστράγγισης διαμέτρου 25 mm ανά 5 m2.
ιι) στην απομάκρυνση χαλαρών ογκολίθων από την στέψη του μετώπου μέσω εκσκαφής της οξυκόρυφης απόληξης του μετώπου του πρανούς πλάτους 5 έως 10 μ κατά μήκος της στέψης του πρανούς ώστε κατ’ αυτόν τον τρόπο να απομακρυνθούν όλοι οι χαλαροί και ασταθείς ογκόλιθοι.
ιιι) στην εξομάλυνση της κλίσης του γεώδους πρανούς στο άνω τμήμα του μετώπου στη περιοχή του κυρίως γεωλογικού ρήγματος.
ιν) στην τοποθέτηση κατά την έκταση της επικλινούς επιφάνειας του πρανούς του μετώπου, αγκυρωμένου μεταλλικού εύκαμπτου δικτυωτού πλέγματος προς συγκράτηση αποκολληθέντων ογκολίθων και αποφυγή πτώσης αυτών στη περιοχή του ποδός του πρανούς και κατ’ επέκταση του δαπέδου του πάρκου με απρόβλεπτες συνέπειες (σημειώνεται ότι τέτοιο δικτυωτό πλέγμα προς συγκράτηση καταπτώσεων ογκολίθων, είχε τοποθετηθεί μόνο επί της επικλινούς επιφάνειας του πρανούς κατά την ανάπτυξη του βορείου μετώπου του πρανούς, υπερκείμενου του υφιστάμενου σχολείου στην επιφάνεια του πάρκου).
ν) στην απομάκρυνση κάθε κατασκευής ή δραστηριότητας συνάθροισης ατόμων από την περιοχή του ποδός του βραχώδους πρανούς μέχρι ζώνης ασφαλείας πλάτους τουλάχιστον 20μ Β. Να έχει προβεί στην λήψη οργανωτικών μέτρων ασφαλείας έναντι κινδύνου πτώσης των επισκεπτών και δη:
ι) στην κατασκευή κατάλληλου φράχτη, διατασσόμενου περιμετρικά της επικίνδυνης ζώνης της στέψης του πρανούς, στην οποία εμφανίζονται χαλαροί βραχόλιθοι ασύνδετοι ως προς την συνάφεια με το υποκείμενο πέτρωμα απαγορεύοντας την προσπέλαση αφενός μεν εγγύς της οφρύος του πρανούς, αφετέρου στον πόδα αυτού, επισημαίνοντας ότι παλαιότερος μεταλλικός φράχτης είχε τοποθετηθεί σε χαμηλότερο υψόμετρο επί του ίδιου πρανούς, οποίος είχε εκφυλισθεί δομικά λόγω οξείδωσης και είχε καταστραφεί το πλέγμα του κατά διαστήματα, με αποτέλεσμα να είχε απωλέσει οριστικά την ιδιότητα του ως προστατευτικού μέσου, ενώ μετά τον χρόνο του ατυχήματος και δη τον Αύγουστο του 2018 ο Δήμος Κερατσινίου, διά των αρμοδίων οργάνων του, τοποθέτησε επί της οφρύος του νοτιοδυτικού πρανούς, το οποίο πιθανολογείται ως σημείο εισόδου του θύματος, φράχτη μεταλλικού δικτυωτού πλέγματος στηριγμένου επί μεταλλικών ορθοστατών πακτωμένων επί του εδάφους της οφρύος του πρανούς, αναπτυσσόμενο παράλληλα με την όδευση ανόδου (μονοπάτι) που οδηγεί στην περιοχή της στέψης του πρανούς επί της οποίας συνέβη το μοιραίο ατύχημα, με ελεύθερα ανοίγματα θυρών χωρίς να είναι κλειδωμένα, ο οποίος σε κάποια θέση του αναπτύγματος της διάταξης του εμφανίζει δείγματα ολικής φθοράς (κομμένο πλέγμα) συνεπεία επέμβασης ατόμου, γεγονός που καταδεικνύει την έλλειψη συντήρησης του.
ιι) στην τοποθέτηση τόσο επί του φράχτη, όσο και επί απάντων των δυνατών σημείων εισόδου προς ανάβαση επί του λόφου, κατάλληλης σηματοδότησης προειδοποίησης κινδύνου, αποτρέπουσας την είσοδο των πολιτών στην επικίνδυνη ζώνη του πρανούς, λόγω υφισταμένου κινδύνου κατολίσθησης των χαλαρών βραχόλιθων αλλά και πτώσης των πολιτών εξαιτίας της αστάθειας του εδάφους, μέτρο που κρίνεται ιδιαιτέρως ισχυρό αποφυγής της επαφής του επισκέπτη με τον υλικό παράγοντα των χαλαρών λιθών, που θα συνεπαγόταν κατάρρευση αυτών και επέκεινα πτώση του ίδιου.
Εν τούτοις ο κατηγορούμενος εις ουδέν των ανωτέρω προέβη, με αποτέλεσμα ο Κ. Κ. μαθητής της Α’ τάξης του 7ου Λυκείου Πειραιά, αφού μετέβη με τους φίλους του, στο Πάρκο αναψυχής και αθλοπαιδιών “…” ανέβηκε (μαζί με τους φίλους του) στο λόφο “Σελεπίτσαρη” ομόρως και βορείως του οποίου ευρίσκεται το εν λόγω πάρκο, η πρόσβαση στον οποίο ήταν ελεύθερη κατά τα ιστορούμενα ανωτέρω, κινούμενος δε προκειμένου να βγάλει φωτογραφίες, επί του βορείου μετώπου του λόφου και στο δυτικό άκρο αυτού, επί της στέψης του πρανούς και πλησίον του άκρου του, δηλ. της οφρυός του πρανούς, ακούμπησε για να στηριχθεί σε βραχόλιθο χαλαρός συνοχής σε σχέση με την υπόλοιπη βραχόμαζα του πρανούς (στοιχείο χαρακτηριστικό προϊόντων εκβραχισμού μέσω χρήσης εκρηκτικών), ο οποίος αποκολλήθηκε από την επιφάνεια του μητρικού πετρώματος, με συνέπεια το θύμα να απωλέσει την ισορροπία του και να βρεθεί στο κενό πίπτοντας από ύψος 60 περίπου μέτρων κατά το ανάπτυγμα της κεκλιμένης επιφάνειας του πρανούς και να καταλήξει στον πόδα αυτού.
Αποτέλεσμα της κατακρήμνισής του από ύψος, οφειλόμενης στην δια παραλείψεως εγκληματική ως άνω συμπεριφορά του κατηγορουμένου, αποδιδόμενης σε συγκλίνουσα αμέλεια του, ήτο ο θανάσιμος τραυματισμός του, ο οποίος σύμφωνα με την υπ’ αριθμόν πρωτοκόλλου …-2019 ιατροδικαστική έκθεση νεκροψίας-νεκροτομής της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας Πειραιά, επήλθε συνεπεία καρδιακής ανακοπής σε έδαφος βαρείας κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης και κακώσεων αυχένος και κάτω άκρων συμβατών με πτώση εξ ύψους “.
Με τις ως άνω παραδοχές, το Δικαστήριο της ουσίας, ήχθη, όπως προαναφέρθηκε σε κατά πλειοψηφία απαλλακτική, για τον ανωτέρω κατηγορούμενο κρίση για την αξιόποινη πράξη της ανθρωποκτονίας από αμέλεια.
Ειδικότερα το Δικαστήριο της ουσίας, με τις παραδοχές ότι “…Ωστόσο, από την αποδεικτική διαδικασία δεν αποδείχθηκε ότι συντρέχει στο πρόσωπό του η αποδιδόμενη σε αυτόν αμέλεια, διότι ουδέποτε του δόθηκε αρμοδίως σχετική εντολή να προβεί σε τέτοιες ενέργειες…” και “…Περαιτέρω, σύμφωνα με τον Οργανισμό Εσωτερικής Υπηρεσίας του Δήμου Κερατσινίου-Δραπετσώνας, που ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο (ΦΕΚ Β’ 1629/10-5-2012), η Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών, όπου είχε τοποθετηθεί Προϊστάμενος ο κατηγορούμενος κατά το έτος 2016, είναι αρμόδια για τη μελέτη, εκτέλεση και συντήρηση των κάθε είδους τεχνικών έργων του Δήμου (άρθρο 19). Ωστόσο, αυτή δεν έχει αποφασιστική αρμοδιότητα, αλλά εκτελεί εντολές που λαμβάνει από τον Δήμαρχο και το Δημοτικό Συμβούλιο, ενώ αρμόδιο για την διατύπωση εισηγήσεων αναφορικά με την πρόληψη, αντιμετώπιση και αποκατάσταση καταστροφών στη περιοχή του Δήμου είναι το Γραφείο Πολιτικής Προστασίας, που υπάγεται στη Δ/νση Περιβάλλοντος και Πρασίνου (άρθρο 13)…” και στην συνέχεια “…ο κατηγορούμενος δεν βαρύνεται με αμέλεια για τον θάνατο του μαθητή Κ. Κ., επειδή δεν προέβη σε έργα περίφραξης και σηματοδότησης της περιοχής λόγω της επικινδυνότητάς της, καθόσον δεν έλαβε αρμοδίως εντολή να προβεί σε αυτές τις ενέργειες.
Ούτε εξάλλου, όφειλε ως εκ της ιδιότητας του να εισηγηθεί τη λήψη σχετικών μέτρων, καθόσον αρμόδια προς τούτο είναι η Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας, όπως άλλωστε κατέθεσε και ο ως άνω μάρτυρας Σ. Δ. (η υλοποίηση των οποίων τελεί καταρχήν υπό την έγκριση της Διεύθυνσης Δασών)…”, δέχτηκε ότι δεν συντρέχει αμελής συμπεριφορά του κατηγορουμένου διευθυντή της τεχνικής υπηρεσίας του Δήμου, γιατί ουδέποτε του δόθηκε εντολή να προβεί στις απαιτούμενες ενέργειες διότι η τεχνική υπηρεσία της οποίας ήταν διευθυντής δεν έχει αποφασιστική δραστηριότητα αλλά λαμβάνει εντολές από το Δήμαρχο και το Δημοτικό Συμβούλιο. Έτσι όμως εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τη μη ποινική διάταξη του άρθρου 19 του Οργανισμού Εσωτερικής Υπηρεσίας του Δήμου Κερατσινίου-Δραπετσώνας, που ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο (ΦΕΚ Β’ 1629/10-5-2012), ο οποίος έχει τροποποιηθεί με την με την υπ’ αριθ. 17493/6635/2016 απόφαση της ασκούσας καθήκοντα Γενικού Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής (ΦΕΚ 1038/Β/2016), η οποία αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμογή των ουσιαστικών ποινικών διατάξεων των άρθρων 15 και 302 του ΠΚ, αφού κατά την προαναφερθείσα διάταξη, η Τεχνική Υπηρεσία είχε τις ακόλουθες αρμοδιότητες:
“….Άρθρο 19 Οργανισμού Εσωτερικής Υπηρεσίας του Δήμου Κερατσινίου-Δραπετσώνας, (ΦΕΚΒ’ 1629/10-5-2012) Αρμοδιότητες Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών Η Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών είναι αρμόδια για τη μελέτη, εκτέλεση και συντήρηση των κάθε είδους τεχνικών έργων του Δήμου, με στόχο την έγκαιρη, οικονομική και άριστη από επιστημονικής απόψεως πραγματοποίησης τους. Συγχρόνως η Διεύθυνση είναι αρμόδια για την εξασφάλιση βελτιωμένων συνθηκών ασφαλούς μετακίνησης και κυκλοφορίας των δημοτών και των οχημάτων τους, καθώς και για τον έλεγχο εγκαταστάσεων και την έκδοση αδειών εγκαταστάσεων και εγκαταστατών κυρίως στον τομέα των μεταφορών. Οι συγκεκριμένες αρμοδιότητες της Διεύθυνσης στο πλαίσιο της αποστολής της, καθορίζονται από τις ισχύουσες διατάξεις Νόμων, Διαταγμάτων και Υπουργικών Αποφάσεων. Οι αρμοδιότητες των επί μέρους οργανικών μονάδων της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών είναι οι εξής: (α) Αρμοδιότητες Τμήματος Συγκοινωνιακών, Κτιριακών Έργων & Υπαιθρίων Χώρων. Το Τμήμα έχει αντικείμενο τη μελέτη και εκτέλεση κτιριακών έργων (κατασκευή, συντήρηση, επισκευή, διακόσμηση και εξοπλισμό των δημοτικών κτιρίων και εγκαταστάσεων), καθώς και έργων διαμόρφωσης, διαρρύθμισης και εξωραϊσμού των κοινοχρήστων χώρων στην περιοχή του Δήμου (πεζόδρομοι, πλατείες, παιδικές χαρές, τεχνικά έργα χώρων πρασίνου, αθλητικοί χώροι, αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία, κοιμητήρια κλπ.). Επίσης το Τμήμα φροντίζει για το σχεδίασμά και την υλοποίηση συγκοινωνιακών έργων. Συγκεκριμένα: (….) 2. Μεριμνά για την εκπόνηση όλων των αναγκαίων μελετών των έργων συντήρησης και βελτίωσης του οδικού δικτύου αρμοδιότητας δήμου και γενικά των μελετών για την υλοποίηση των έργων του Τμήματος (εκπόνηση με προσωπικό του Τμήματος ή με ανάθεση σε τρίτους). Επιβλέπει την καλή εκπόνηση των μελετών. 3. Συντάσσει τεχνικές προδιαγραφές και προσδιορίζει τις ανάγκες κάθε έργου σε υλικά, εργαλεία, τεχνικό εξοπλισμό ανθρώπινο δυναμικό κλπ. και εισηγείται τη μεθοδολογία εκτέλεσης κάθε έργου (με αυτεπιστασία ή με ανάθεση σε τρίτους). 4. Επιβλέπει την εκτέλεση των έργων του Τμήματος που εκτελούνται με αυτεπιστασία. Συγκροτεί, οργανώνει και διοικεί τα σχετικά συνεργεία του Δήμου.(….) 6. Επιβλέπει την εκτέλεση των έργων του Τμήματος που ανατίθενται σε τρίτους. Διενεργεί επιμετρήσεις εργασιών και ελέγχει τις πιστοποιήσεις εργασιών που υποβάλλονται από τρίτους. 7. Μεριμνά για τις διαδικασίες παραλαβής των έργων που εκτελούνται από τρίτους.(…) 9. Συγκροτεί, οργανώνει και διοικεί συνεργεία αμέσου επέμβασης σε περιπτώσεις επειγόντων περιστατικών εκτός προγράμματος. 10. Τηρεί τεχνικά αρχεία με αναλυτικά στοιχεία των έργων που εκτελεί (αναλώσεις υλικών, απασχόληση τεχνικού προσωπικού, απασχόληση τεχνικού εξοπλισμού, στοιχεία κόστους κλπ.) και αντίστοιχα αρχεία μελετών και σχεδίων (φάκελοι των έργων).
Εξάγει περιοδικά στατιστικά στοιχεία και δείκτες από την εκτέλεση των έργων του Τμήματος (…), και μετά την τροποποίηση του ως άνω άρθρου 19 με την υπ’ αριθ. 17493/6635/2016 απόφαση της ασκούσας καθήκοντα Γενικού Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής (ΦΕΚ 1038/Β/2016), η οποία ενέκρινε την υπ’ αρ. 9/2016 σε ορθή επανάληψη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Κερατσινίου-Δραπετσώνας περί τροποποίησης του οργανισμού εσωτερικής υπηρεσίας του Δήμου, προστέθηκε νέο Τμήμα Μελετών και ως εκ τούτου προστέθηκαν νέες αρμοδιότητες στην ως άνω Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών και το Τμήμα Συγκοινωνιακών Κτιριακών Έργων και Υπαιθρίων Χώρων, ώστε κατά το χρόνο του συμβάντος (20.4.2018) ήταν επιφορτισμένη η ως άνω Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών και το νεοσυσταθέν Τμήμα Μελετών της με τις ακόλουθες αρμοδιότητες: “…. Στο άρθρο 19 που αναφέρεται στις αρμοδιότητες της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών και των τμημάτων αυτής, προστίθενται αρμοδιότητες του νέου Τμήματος Μελετών και τροποποιούνται ως εκ τούτου μερικώς οι αρμοδιότητες του υφιστάμενου Τμήματος Συγκοινωνιακών, Κτιριακών Έργων & Υπαιθρίων Χώρων. Ειδικότερα:
Τμήμα Μελετών Το Τμήμα έχει ως αντικείμενο την εκπόνηση όλων των μελετών για την κατασκευή κτιριακών έργων (κατασκευή, συντήρηση, επισκευή, διακόσμηση και εξοπλισμό των δημοτικών κτιρίων, των σχολικών μονάδων αλλά και όλων των κοινωφελών εγκαταστάσεων κ.λπ.), καθώς και την εκπόνηση όλων των μελετών για έργα αναπλάσεων, διαμορφώσεων, διαρρύθμισης και εξωραϊσμού των κοινοχρήστων χώρων στην περιοχή του Δήμου (πεζόδρομοι, πλατείες, παιδικές χαρές, τεχνικά έργα χώρων πρασίνου, αθλητικοί χώροι, αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία, κοιμητήρια κ.λπ.). Παράλληλα το τμήμα φροντίζει για το σχεδίασμά και την εκπόνηση μελετών συγκοινωνιακών έργων (μελέτες οδοποιίας, εύκαμπτα και δύσκαμπτα οδοστρώματα, σκάφες απορροής όμβριων υδάτων κ.λπ.), κυκλοφοριακών μελετών (σηματοδοτήσεις, μονοδρομήσεις, ρυθμίσεις κυκλοφορίας και οδικής ασφάλειας κ.λπ.) καθώς και των μελετών αποχέτευσης όμβριων και ακαθάρτων υδάτων.
Συγκεκριμένα:
1. Εκπονεί το Τεχνικό Πρόγραμμα του Δήμου και πραγματοποιεί όλες τις απαραίτητες ενέργειες για την οριστικοποίηση του, (εισηγήσεις προς Επιτροπή Διαβούλευσης, Εκτελεστική Επιτροπή του Δήμου, Δημοτικό Συμβούλιο), ενώ προβαίνει σε όλες τις τροποποιήσεις του Τεχνικού Προγράμματος όπου αυτό απαιτείται.
2. Συνεργάζεται με τη Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών για την παροχή όλων των απαραίτητων στοιχείων σε σχέση με το Τεχνικό Πρόγραμμα, προκειμένου η Δ/νση Οικονομικών Υπηρεσιών να καταρτίζει απρόσκοπτα τον Προϋπολογισμό κάθε Οικονομικού έτους.
3. Συνεργάζεται με τη Διεύθυνση Προγραμματισμού, Οργάνωσης και Πληροφορικής κατά το σχεδίασμά των προγραμμάτων δράσης του Δήμου, (Πενταετές Επιχειρησιακό, Ετήσιο Πρόγραμμα Δράσης κ.λπ.) που αφορούν στα Τεχνικά Έργα, τις μελέτες καθώς και τις εργασίες / υπηρεσίες που εκπονεί ή στοιχειοθετεί το Τμήμα.
(….) 5. Επιβλέπει την καλή εκπόνηση των μελετών που ανατίθενται σε τρίτους.
6. Συντάσσει τεχνικές προδιαγραφές και προσδιορίζει τις ανάγκες κάθε έργου σε υλικά, εργαλεία, τεχνικό εξοπλισμό, ανθρώπινο δυναμικό κ.λπ. και εισηγείται την μεθοδολογία εκτέλεσης κάθε έργου (με αυτεπιστασία ή με ανάθεση σε τρίτους).
7. Συνεργάζεται με το Τμήμα Προμηθειών Υλικών / Εξοπλισμού / Υπηρεσιών της Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών για την καλή εκτέλεση των διαδικασιών ανάθεσης των μελετών και εργασιών / υπηρεσιών σε τρίτους.
8. Μεριμνά για τον σωστό χειρισμό και την αξιοποίηση των μηχανημάτων και γενικά του τεχνικού εξοπλισμού που χρησιμοποιεί το Τμήμα.
9. Τηρεί τεχνικά αρχεία με αναλυτικά στοιχεία των Έργων, Μελετών, Εργασιών /Υπηρεσιών που εκπονεί (Τεχνικές Εκθέσεις, Προϋπολογισμοί, Τιμολόγια, Προμετρήσεις, Τιμές Εφαρμογής, αναλώσεις υλικών, απασχόληση τεχνικού προσωπικού, απασχόληση τεχνικού εξοπλισμού, στοιχεία κόστους κ.λπ.) και αντίστοιχα αρχεία των μελετών του Τμήματος καθώς και των σχεδίων (φάκελοι μελετών). Εξάγει περιοδικά στατιστικά στοιχεία και δείκτες από την εκτέλεση των έργων του Τμήματος σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Προγραμματισμού, Οργάνωσης και Πληροφορικής.(…) 16. Συντάσσει όλα τα ιδιωτικά συμφωνητικά και τις συμβάσεις που αφορούν στην κατασκευή έργων αλλά και των εργασιών και παραδίδει τους αντίστοιχους φακέλους στο Τμήμα Κατασκευών και Επίβλεψης Έργων για την παρακολούθηση και επίβλεψη τους. 17. Συνεργάζεται με την Νομική Υπηρεσία και παρέχει στοιχεία σχετικά με αγωγές, διεκδικήσεις του Δήμου ή τρίτων κ.λπ. όπου αυτό απαιτείται, ενώ πραγματοποιεί πραγματογνωμοσύνες σχετικές με τα θέματα αυτά. 18.Εκτελεί όλα τα απαιτούμενα στάδια για την διεξαγωγή όλων των Αρχιτεκτονικών Διαγωνισμών. 19. Συμμετέχει στην συγκρότηση Επιτροπών για την διεξαγωγή των Διαγωνισμών των Έργων και των εργασιών (Δημοπρασίες).(…) Τμήμα Συγκοινωνιακών Κυριακών Έργων και Υπαιθρίων Χώρων. Το Τμήμα έχει αντικείμενο την παρακολούθηση της εκτέλεσης όλων των έργων αλλά και των εργασιών του Δήμου στην φάση της κατασκευής και συγκεκριμένα των κτιριακών έργων των δημοτικών κτιρίων και εγκαταστάσεων, καθώς και των έργων διαμόρφωσης, διαρρύθμισης και εξωραϊσμού των κοινοχρήστων χώρων στην περιοχή του Δήμου (πεζόδρομοι, πλατείες, παιδικές χαρές, τεχνικά έργα χώρων πρασίνου, αθλητικοί χώροι, αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία, κοιμητήρια κ.λπ.).
Παράλληλα το τμήμα παρακολουθεί την εκτέλεση όλων των συγκοινωνιακών έργων (έργα οδοποιίας, εύκαμπτα και δύσκαμπτα οδοστρώματα, σκάφες απορροής όμβριων υδάτων κ.λπ.).
Συγκεκριμένα:
1. Επιβλέπει την εκτέλεση των έργων του Τμήματος που εκτελούνται με αυτεπιστασία. Συγκροτεί, οργανώνει και διοικεί τα σχετικά συνεργεία του Δήμου.
2. Επιβλέπει την εκτέλεση όλων των έργων και εργασιών του Δήμου που ανατίθενται σε τρίτους (έργα οδοποιίας, κτιριακά, αναπλάσεις, αποχέτευση, όμβρια κ.λπ.). Διενεργεί επιμετρήσεις εργασιών και ελέγχει τις πιστοποιήσεις εργασιών που υποβάλλονται από τρίτους.
3. Μεριμνά για τις διαδικασίες παραλαβής των έργων που εκτελούνται από τρίτους.
4. Μεριμνά για τις διαδικασίες παραλαβής και καλής εκτέλεσης των εργασιών που εκτελούνται από τρίτους.
5. Μεριμνά για τον σωστό χειρισμό και την αξιοποίηση των μηχανημάτων και γενικά του τεχνικού εξοπλισμού που χρησιμοποιεί το Τμήμα.
6. Συγκροτεί, οργανώνει και διοικεί συνεργεία άμεσου επέμβασης σε περιπτώσεις επειγόντων περιστατικών εκτός προγράμματος (σεισμοί, θεομηνίες κ.λπ.).
(…) 11. Συνεργάζεται με το τμήμα Μελετών σχετικά με τα εκτελούμενα έργα ή τις εκτελούμενες εργασίες προκειμένου να καταρτιστεί το Τεχνικό Πρόγραμμα του Δήμου αλλά και οι τροποποιήσεις του Τεχνικού Προγράμματος (υπόλοιπα έργων, σύνολα και υπόλοιπα Πιστοποιήσεων κ.λπ.).
(…) 13. Συμμετέχει στη συγκρότηση Επιτροπών για τη διεξαγωγή των Διαγωνισμών των Έργων και των εργασιών (Δημοπρασίες).
Στο άρθρο 27 που αναφέρεται στους Προϊστάμενους Υπηρεσιών:
(…) γ) Προστίθεται στη Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών το Τμήμα Μελετών (…)., με βάση δε τα ανωτέρω , η Τεχνική Υπηρεσία της οποίας προϊστατο ο κατηγορούμενος, έχει αντικείμενο τη μελέτη και έργων διαμόρφωσης, διαρρύθμισης και εξωραϊσμού των κοινοχρήστων χώρων στην περιοχή του Δήμου (πεζόδρομοι, πλατείες, παιδικές χαρές, τεχνικά έργα χώρων πρασίνου, αθλητικοί χώροι, αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία, κοιμητήρια κλπ.), μεριμνά για την εκπόνηση όλων των αναγκαίων μελετών των έργων συντήρησης και βελτίωσης του οδικού δικτύου αρμοδιότητας του δήμου και γενικά των μελετών για την υλοποίηση των έργων του Τμήματος (εκπόνηση με προσωπικό του Τμήματος ή με ανάθεση σε τρίτους), επιβλέπει την καλή εκπόνηση των μελετών, συγκροτεί, οργανώνει και διοικεί συνεργεία αμέσου επέμβασης σε περιπτώσεις επειγόντων περιστατικών εκτός προγράμματος, ενώ το Τμήμα Μελετών της Τεχνικής Υπηρεσίας έχει ως αντικείμενο την εκπόνηση όλων των μελετών για έργα αναπλάσεων, διαμορφώσεων, διαρρύθμισης και εξωραϊσμού των κοινοχρήστων χώρων στην περιοχή του Δήμου (πεζόδρομοι, πλατείες, παιδικές χαρές, τεχνικά έργα χώρων πρασίνου, αθλητικοί χώροι, αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία, κοιμητήρια κ.λπ.). Παράλληλα το Τμήμα φροντίζει νια το σχεδίασμά και την εκπόνηση μελετών συγκοινωνιακών έργων (μελέτες οδοποιίας, εύκαμπτα και δύσκαμπτα οδοστρώματα, σκάφες απορροής όμβριων υδάτων κ.λπ.), κυκλοφοριακών μελετών (σηματοδοτήσεις, μονοδρομήσεις, ρυθμίσεις κυκλοφορίας και οδικής ασφάλειας κ.λπ.) καθώς και των μελετών αποχέτευσης όμβριων και ακαθάρτων υδάτων.
Συγκεκριμένα, το Τμήμα Μελετών της Τεχνικής Υπηρεσίας εκπονεί το Τεχνικό Πρόγραμμα του Δήμου και πραγματοποιεί όλες τις απαραίτητες ενέργειες για την οριστικοποίηση του, (ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ, ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ, ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ αρ. 19 παρ. 1 ΦΕΚ1038/Β/2016), ενώ προβαίνει σε όλες τις τροποποιήσεις του Τεχνικού Προγράμματος, όπου αυτό απαιτείται, συνεργάζεται με τη Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών για την παροχή όλων των απαραίτητων στοιχείων σε σχέση με το Τεχνικό Πρόγραμμα, προκειμένου η Δ/νση Οικονομικών Υπηρεσιών να καταρτίζει απρόσκοπτα τον Προϋπολογισμό κάθε Οικονομικού έτους και συνεργάζεται με τη Διεύθυνση Προγραμματισμού, Οργάνωσης και Πληροφορικής κατά το σχεδίασμά των προγραμμάτων δράσης του Δήμου, (Πενταετές Επιχειρησιακό, Ετήσιο Πρόγραμμα Δράσης κ.λπ.) που αφορούν στα Τεχνικά Έργα, τις μελέτες καθώς και τις εργασίες / υπηρεσίες που εκπονεί ή στοχειοθετεί το Τμήμα. Ήτοι, κατά την ορθή ερμηνεία της διάταξης του άρθρου 19, η Τεχνική Υπηρεσία, όπως στελεχωνόταν και με το Τμήμα Μελετών κατά το χρόνο του συμβάντος το έτος 2018, ήταν επιφορτισμένη μεταξύ άλλων και να εισηγείται στο Δημοτικό Συμβούλιο το τεχνικό πρόγραμμα και να το τροποποιεί και να το υλοποιεί, και να προβαίνει στην μελέτη και εκπόνηση έργων διαμόρφωσης, διαρρύθμισης και εξωραϊσμού των κοινοχρήστων χώρων, στις σηματοδοτήσεις των δρόμων στην περιοχή του Δήμου (συμπεριλαυβανομένων και των σηματοδοτήσεων κινδύνου) και την τοποθέτηση κατάλληλης σηματοδότησης προειδοποίησης κινδύνου στα επικίνδυνα πρανή.
Συνακόλουθα, το δικαστήριο της ουσίας κατ’ εσφαλμένη εφαρμογή και ερμηνεία της διάταξης αυτής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Τεχνική Υπηρεσία δεν έχει αποφασιστική αρμοδιότητα, αλλά εκτελεί εντολές που λαμβάνει από τον Δήμαρχο και το Δημοτικό Συμβούλιο, ενώ κατά Νόμο η Τεχνική Υπηρεσία μελετά, εκπονεί,
ΕΙΣΗΓΕΙΤΑΙ στο Δημοτικό Συμβούλιο το τεχνικό πρόγραμμα και τα έργα που πρέπει να γίνουν και στη συνέχεια τα εκτελεί αναφορικά με τις παραπάνω αρμοδιότητες της. Όλες τις παραπάνω ενέργειες τις εισηγείται, και εκτελεί η Τεχνική Υπηρεσία και δεν χρειαζόταν να λάβει εντολή από το Δήμαρχο ο κατηγορούμενος, Διευθυντής της Τεχνικής Υπηρεσίας για να εκτελέσει τα απαιτούμενα έργα, αλλά ήταν υποχρεωμένος ένεκα της ιδιότητας του αυτής να εισηγηθεί, να μελετήσει, να εκπονήσει και να εκτελέσει τα απαιτούμενα έργα και είχε πλήρη κατά νόμο αποφασιστική προς τούτο αρμοδιότητα.
Περαιτέρω με την παραδοχή ότι δεν συντρέχει αμέλεια του κατηγορουμένου Διευθυντή της Τεχνικής Υπηρεσίας του οικείου Δήμου, διότι αρμόδιο για την διατύπωση εισηγήσεων αναφορικά με την πρόληψη, αντιμετώπιση και αποκατάσταση καταστροφών στην περιοχή του Δήμου είναι το Γραφείο Πολιτικής Προστασίας, που υπάγεται στη Δ/νση Περιβάλλοντος και Πρασίνου, εσφαλμένα ερμηνεύτηκε και εφαρμόστηκε η παραπάνω διάταξη του άρθρου 19 του Οργανισμού Εσωτερικής Υπηρεσίας του Δήμου Κερατσινίου-Δραπετσώνας, ως τροποποιηθέν ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο (αρ. 19 παρ. 1 ΦΕΚ 1038/Β/2016), αφού σύμφωνα με αυτήν, η Τεχνική Υπηρεσία (και το υπαγόμενο σε αυτήν Τμήμα Μελετών) εκπονεί το Τεχνικό Πρόγραμμα του Δήμου και πραγματοποιεί όλες τις απαραίτητες ενέργειες για την οριστικοποίηση του, εισηγείται αυτό προς την Επιτροπή Διαβούλευσης, την Εκτελεστική Επιτροπή του Δήμου και το Δημοτικό Συμβούλιο και προβαίνει σε όλες τις τροποποιήσεις του Τεχνικού Προγράμματος όπου αυτό απαιτείται. Οι δε αναφερόμενες στο διατακτικό της προσβαλλομένης απόφασης ενέργειες, που παρέλειψε ο κατηγορούμενος, ανήκουν στο πλαίσιο μελέτης και εκπόνησης και εισήγησης προς το Δημοτικό Συμβούλιο έργων διαμόρφωσης και προφύλαξης του χώρου και σηματοδότησης των περιοχών κινδύνου, τις οποίες έπρεπε να εισηγηθεί με δική της πρωτοβουλία και αποφασιστική αρμοδιότητα και κατόπιν να εκτελέσει η Τεχνική Υπηρεσία, δια του Προϊσταμένου αυτής διευθυντή της κατηγορουμένου, σύμφωνα με τις προαναφερόμενες διατάξεις, αφού όπως προεκτέθηκε, η Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου έχει αρμοδιότητα να διατυπώνει εισηγήσεις προς την επιτροπή διαβούλευσης, την εκτελεστική επιτροπή του Δήμου και το Δημοτικό Συμβούλιο σύμφωνα με την τροποποιηθείσα διάταξη του άρθρου 19 του Οργανισμού Εσωτερικής Υπηρεσίας του Δήμου. Τέλος, με τις παραδοχές ότι “…Ωστόσο, από την αποδεικτική διαδικασία δεν αποδείχθηκε ότι συντρέχει στο πρόσωπό του η αποδιδόμενη σε αυτόν αμέλεια, διότι ουδέποτε του δόθηκε αρμοδίως σχετική εντολή να προβεί σε τέτοιες ενέργειες, ενώ επιπλέον το εν λόγω πρανές και η πέριξ αυτού περιοχή αποτελεί δασική έκταση, υπαγόμενη στην αρμοδιότητα της Διεύθυνσης Δασών…”, γίνεται δεκτό ότι το επίδικο πρανές και η πέριξ αυτού περιοχή αποτελεί δασική έκταση, υπαγόμενη στην αρμοδιότητα της Διεύθυνσης Δασών. Αμέσως όμως παρακάτω με τις παραδοχές ότι : “…Ειδικότερα, ο ως άνω χώρος, που συνέβη το ατύχημα, ευρίσκεται εντός των ορίων του Δήμου Κερατσινίου-Δραπετσώνας και αποτελεί τμήμα του καταγεγραμμένου δημοσίου κτήματος με ΑΒΚ 1741, συνολικής έκτασης 912.790,50 τμ, που δυνάμει της με αριθμό …- 1984 απόφασης της Κτηματικής Εταιρείας του Δημοσίου παραχωρήθηκε για αόριστο χρόνο κατά χρήση και χωρίς αντάλλαγμα στους Δήμους Νίκαιας και Κερατσινίου-Δραπετσώνας (κατά τα αντίστοιχα όρια τους), προκειμένου να διαμορφωθούν σε αυτήν χώροι πρασίνου, αθλοπαιδιών, παιδικές χαρές κτλ. με δαπάνες των Δήμων…” και “…με τα από 26-3-2004, 17-5-2004, 9-6-2004 έγγραφα του Δασαρχείου Πειραιώς και το από 18-6-2004 έγγραφο τα Δ/νσεως Δασών Πειραιώς, που απευθύνονται στους Δήμους Κερατσινίου και Νίκαιας, ζητήθηκε η άμεση λήψη μέτρων προς αποτροπή ατυχημάτων σε επικίνδυνα πρανή πέριξ των εγκαταστάσεων το “ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΑΡΣΗΣ ΒΑΡΩΝ” ενόψει της ενδεχόμενης συγκέντρωσης πλήθους κόσμου κατά τη διάρκεια των ολυμπιακών αγώνων στο άνω μέρος των εν λόγω πρανών για να παρακολουθήσουν από μακριά τους αγώνες…”, γίνεται δεκτό αντιφατικά ότι ο επίδικος χώρος δεν ανήκει από το 1984 στην αρμοδιότητα του Δημοσίου (Διεύθυνση Δασών), αλλά είναι παραχωρημένη κατά χρήση στο Δήμο Κερατσινίου Δραπετσώνας, από τον οποίο το Δασαρχείο Πειραιώς ζητούσε την λήψη μέτρων προς αποτροπή ατυχημάτων. Από τις αντιφατικές όμως αυτές παραδοχές, δημιουργείται ασάφεια ως προς το ποιός είχε αρμοδιότητα στον χώρο όπου έλαβε χώρα το επίδικο ατύχημα για την λήψη των αναγκαίων μέτρων προς αποφυγή ατυχημάτων με συνέπεια να καθίσταται ανέφικτος ο έλεγχος της ορθής εφαρμογής, των προαναφερθέντων ουσιαστικών ποινικών διατάξεων, οι οποίες έτσι παραβιάσθηκαν εκ πλαγίου και η προσβαλλόμενη απόφαση να στερείται νόμιμης βάσης.
Επομένως ο μοναδικός λόγος της κρινομένης αιτήσεως, με τον οποίο βάλλεται η προσβαλλομένη απόφαση για πλημμέλεια από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Ε’ του ΚΠΔ, της εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διάταξης είναι βάσιμος και πρέπει, κατά παραδοχή του, να αναιρεθεί η προσβαλλομένη με αριθμό 606,630/2025 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Πειραιώς, ως προς την απαλλακτική για τον ως άνω κατηγορούμενο διάταξή της και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο κατ` άρθρο 519 ΚΠΔ αρμόδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αναιρεί την με αριθμό 606,630/2025 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Πειραιώς, ως προς την απαλλακτική, για τον κατηγορούμενο Δ. Α. του Σ., διάταξή της.
Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση, κατά το προαναφερθέν μέρος, στο ίδιο Δικαστήριο που την εξέδωσε, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.
Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 9 Ιανουαρίου 2026.
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 13 Ιανουαρίου 2026.
Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
Πηγή : areiospagos.gr