Προδικαστική παραπομπή – Δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις – Ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και διαδικασίες παράδοσης μεταξύ κρατών μελών – Απόφαση-πλαίσιο 2002/584/ΔΕΥ – Άρθρο 1, παράγραφος 3 – Υποχρέωση σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων – Άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αρχή της αναλογικότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών – Αναλογικότητα της στερητικής της ελευθερίας ποινής σε σχέση με το αδίκημα στο οποίο αναφέρεται το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης – Δυνατότητα άρνησης της εκτέλεσης του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης λόγω παραβίασης της ως άνω αρχής – Πρόδηλη και σοβαρή παραβίαση – Δεν συντρέχει
Στην υπόθεση C-583/24 [Tagu] (i),
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, την οποία υπέβαλε το Rechtbank Amsterdam (πλημμελειοδικείο Άμστερνταμ, Κάτω Χώρες) με απόφαση της 5ης Σεπτεμβρίου 2024, που περιήλθε στο Δικαστήριο αυθημερόν, στο πλαίσιο διαδικασίας εκτέλεσης ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης εκδοθέντος εις βάρος του
DZ,
παρισταμένης της:
Openbaar Ministerie,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τμήμα μείζονος συνθέσεως),
συγκείμενο από τους K. Lenaerts, Πρόεδρο, T. von Danwitz, Αντιπρόεδρο, F. Biltgen, I. Jarukaitis, M. L. Arastey Sahún, Z. Csehi, B. Smulders, προέδρους τμήματος, E. Regan (εισηγητή), I. Ziemele, J. Passer, Δ. Γρατσία, M. Gavalec, O. Spineanu-Matei, M. Condinanzi και M. Bošnjak, δικαστές,
γενικός εισαγγελέας: J. Richard de la Tour
γραμματέας: A. Lamote, διοικητική υπάλληλος,
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 23ης Σεπτεμβρίου 2025,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
– ο DZ, εκπροσωπούμενος από τον F. P. Slewe, advocaat,
– η Openbaar Ministerie, εκπροσωπούμενη από τον K. van der Schaft και την A. L. Wagenaar,
– η Γερμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους J. Möller και A. Sahner,
– η Ιρλανδία, εκπροσωπούμενη από την M. Browne, Chief State Solicitor, τον A. Joyce και τις A. Burke και M. Lane, με τη συνδρομή της G. Mullan, BL,
– η Ουγγρική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την Zs. Biró-Tóth και τον M. Z. Fehér,
– η Πολωνική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον B. Majczyna και την J. Sawicka,
– η Ρουμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις M. Chicu, E. Gane, O.‑C. Ichim και L. Liţu,
– η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον H. Leupold, τον S. Noë και την J. Vondung,
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 22ας Ιανουαρίου 2026,
εκδίδει την ακόλουθη
Απόφαση
1 Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 1, παράγραφος 3, της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2002, για το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ των κρατών μελών (ΕΕ 2002, L 190, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση-πλαίσιο 2009/299/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2009 (ΕΕ 2009, L 81, σ. 24) (στο εξής: απόφαση-πλαίσιο 2002/584), του άρθρου 49, παράγραφος 3, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης), καθώς και του άρθρου 2, παράγραφοι 1 και 2, του άρθρου 4, παράγραφοι 1 και 2, και του άρθρου 5 της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2004, για τη θέσπιση ελάχιστων διατάξεων σχετικά με τα στοιχεία της αντικειμενικής υπόστασης των εγκλημάτων και τις ποινές που ισχύουν στον τομέα της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών (ΕΕ 2004, L 335, σ. 8)
2 Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο διαδικασίας για την εκτέλεση, στις Κάτω Χώρες, ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης εκδοθέντος εις βάρος του DZ, με σκοπό την έκτιση ποινής επταετούς κάθειρξης που του επιβλήθηκε στη Ρουμανία για το αδίκημα της εισαγωγής «επικίνδυνων ναρκωτικών και ναρκωτικών υψηλού κινδύνου» στη Ρουμανική επικράτεια.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Ο Χάρτης
3 Το άρθρο 4 του Χάρτη επιγράφεται «Απαγόρευση των βασανιστηρίων και των απάνθρωπων ή εξευτελιστικών ποινών ή μεταχείρισης» και προβλέπει τα εξής:
«Κανείς δεν μπορεί να υποβληθεί σε βασανιστήρια ούτε σε απάνθρωπες ή εξευτελιστικές ποινές ή μεταχείριση.»
4 Το άρθρο 49 του Χάρτη τιτλοφορείται «Αρχές της νομιμότητας και της αναλογικότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών» και ορίζει τα εξής:
«1. Κανείς δεν μπορεί να καταδικασθεί για πράξη ή παράλειψη, η οποία δεν αποτελούσε, κατά τη στιγμή της τέλεσής της, αδίκημα κατά το εθνικό ή το διεθνές δίκαιο. Ούτε επιβάλλεται βαρύτερη ποινή από εκείνη η οποία ίσχυε κατά τη στιγμή της τέλεσης του αδικήματος. Εάν, μετά την τέλεση του αδικήματος, προβλεφθεί με νόμο ελαφρύτερη ποινή, επιβάλλεται αυτή η ποινή.
[…]
3. Η αυστηρότητα της ποινής δεν πρέπει να είναι δυσανάλογη προς το αδίκημα.»
Η απόφαση-πλαίσιο 2002/584
5 Η αιτιολογική σκέψη 6 της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584 έχει ως εξής:
«Το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης το οποίο προβλέπει η παρούσα απόφαση-πλαίσιο αποτελεί την πρώτη περίπτωση συγκεκριμένης εφαρμογής, στον τομέα του ποινικού δικαίου, της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης που έχει χαρακτηρισθεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ως “ακρογωνιαίος λίθος” της δικαστικής συνεργασίας.»
6 Το άρθρο 1 της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584 φέρει τον τίτλο «Ορισμός και υποχρέωση εκτέλεσης του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης» και έχει ως εξής:
«[…]
2. Τα κράτη μέλη εκτελούν κάθε ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης βάσει της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης και σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας απόφασης-πλαίσιο.
3. H παρούσα απόφαση-πλαίσιο δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την τροποποίηση της υποχρέωσης σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των θεμελιωδών νομικών αρχών, όπως διατυπώνονται στο άρθρο 6 [ΣΕΕ]».
7 Το άρθρο 2 της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584 επιγράφεται «Πεδίο εφαρμογής του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης» και ορίζει τα εξής:
«1. Ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης μπορεί να εκδίδεται για πράξεις που τιμωρούνται από το δίκαιο του κράτους μέλους έκδοσης του σχετικού εντάλματος (εφεξής καλούμενο “κράτος έκδοσης του εντάλματος”) με στερητική της ελευθερίας ποινή ή με στερητικό της ελευθερίας μέτρο ασφαλείας ανώτατης διάρκειας τουλάχιστον δώδεκα μηνών ή, εάν έχει ήδη επιβληθεί ποινή ή μέτρο ασφαλείας, για απαγγελθείσες καταδίκες διάρκειας τουλάχιστον τεσσάρων μηνών.
2. Η παράδοση βάσει ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης υπό τις προϋποθέσεις της παρούσας απόφασης-πλαισίου και χωρίς έλεγχο του διττού αξιοποίνου της πράξης χωρεί για τις ακόλουθες αξιόποινες πράξεις, εφόσον τιμωρούνται στο κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος με στερητική της ελευθερίας ποινή ή στερητικό της ελευθερίας μέτρο ασφάλειας ανώτατης διάρκειας τουλάχιστον τριών ετών και όπως ορίζονται από το δίκαιο του κράτους μέλους έκδοσης του εντάλματος:
[…]
– παράνομη διακίνηση ναρκωτικών και ψυχοτρόπων ουσιών,
[…]
4. Η παράδοση, προκειμένου για αξιόποινες πράξεις εκτός αυτών που καλύπτονται από την παράγραφο 2, μπορεί να εξαρτηθεί από την προϋπόθεση ότι οι πράξεις για τις οποίες εκδίδεται το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης συνιστούν αξιόποινη πράξη δυνάμει του δικαίου του κράτους μέλους εκτέλεσης, ανεξαρτήτως των στοιχείων αντικειμενικής υποστάσεως ή του νομικού χαρακτηρισμού αυτής.»
8 Το άρθρο 3 της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584 προβλέπει τους λόγους υποχρεωτικής μη εκτέλεσης του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης. Οι λόγοι προαιρετικής μη εκτέλεσης απαριθμούνται στα άρθρα 4 και 4α της ίδιας αποφάσεως-πλαισίου. Ειδικότερα, το άρθρο 4 τιτλοφορείται «Λόγοι προαιρετικής μη εκτέλεσης του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης» και oρίζει τα εξής:
«Η δικαστική αρχή εκτέλεσης μπορεί να αρνηθεί την εκτέλεση του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης:
1) εάν, σε μια από τις περιπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 2, παράγραφος 4, η πράξη λόγω της οποίας εκδίδεται το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης δεν συνιστά αξιόποινη πράξη κατά το δίκαιο του κράτους μέλους εκτέλεσης· […]
[…]».
9 Το άρθρο 5 της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584 φέρει τον τίτλο «Εγγυήσεις που πρέπει να παρέχει το κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος σε ειδικές περιπτώσεις» και προβλέπει τις προϋποθέσεις από τις οποίες το δίκαιο του κράτους μέλους εκτέλεσης μπορεί να εξαρτά την εκτέλεση του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης από την εθνική δικαστική αρχή εκτέλεσης.
10 Το άρθρο 15 της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584 επιγράφεται «Απόφαση για την παράδοση» και ορίζει στην παράγραφο 2 τα εξής:
«Εάν η δικαστική αρχή εκτέλεσης κρίνει ότι οι πληροφορίες που διαβιβάσθηκαν από το κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος δεν αρκούν ώστε να της επιτρέψουν να αποφασίσει για την παράδοση, ζητεί την κατεπείγουσα προσκόμιση των απαραίτητων συμπληρωματικών πληροφοριών, ιδίως σε σχέση με τα άρθρα 3 έως 5 και το άρθρο 8, και μπορεί να τάξει προθεσμία για την παραλαβή τους, λαμβάνοντας υπόψη της ότι είναι αναγκαίο να τηρηθούν οι προθεσμίες που ορίζονται στο άρθρο 17.»
Η απόφαση-πλαίσιο 2004/757
11 Οι αιτιολογικές σκέψεις 3 και 4 της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757 έχουν ως εξής:
«(3) Είναι αναγκαία η θέσπιση ελάχιστων κανόνων όσον αφορά τα στοιχεία της αντικειμενικής υπόστασης των αδικημάτων της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών και πρόδρομων ουσιών, που να επιτρέπουν μια κοινή προσέγγιση σε επίπεδο Ένωσης για την καταπολέμηση της εν λόγω παράνομης διακίνησης.
(4) Δυνάμει της αρχής της επικουρικότητας, η δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να εστιαστεί στα σοβαρότερα είδη αδικημάτων σχετικά με τα ναρκωτικά. Ο αποκλεισμός ορισμένων ειδών συμπεριφοράς όσον αφορά την προσωπική κατανάλωση από το πεδίο εφαρμογής της απόφασης-πλαισίου δεν αποτελεί κατευθυντήρια γραμμή του Συμβουλίου [της Ευρωπαϊκής Ένωσης] σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη αυτές ή άλλες υποθέσεις στην εθνική τους νομοθεσία.»
12 Το άρθρο 2 της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757 τιτλοφορείται «Εγκλήματα που συνδέονται με τη διακίνηση ναρκωτικών και πρόδρομων ουσιών» και προβλέπει τα εξής:
«1. Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα ώστε να τιμωρούνται ποινικώς οι ακόλουθες εκ προθέσεως τελεσθείσες πράξεις, όταν τελούνται χωρίς να υπάρχει σχετικό δικαίωμα:
α) η παραγωγή, η κατασκευή, η εκχύλιση, η παρασκευή, η προσφορά, η διάθεση προς πώληση, η διανομή, η πώληση, η παράδοση υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, η μεσιτεία, η αποστολή, η διαμετακόμιση, η μεταφορά, η εισαγωγή ή η εξαγωγή ναρκωτικών·
[…]
2. Οι πράξεις που περιγράφονται στην παράγραφο 1 δεν περιλαμβάνονται στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας απόφασης-πλαισίου όταν τελούνται από τους δράστες με αποκλειστικό σκοπό την προσωπική τους κατανάλωση, όπως την ορίζει η εθνική νομοθεσία.»
13 Το άρθρο 4 της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757 φέρει τον τίτλο «Κυρώσεις» και ορίζει τα εξής:
«1. Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα μέτρα που είναι αναγκαία ώστε τα εγκλήματα που αναφέρονται στα άρθρα 2 και 3 να επισύρουν αποτελεσματικές, ανάλογες και αποτρεπτικές ποινικές κυρώσεις.
Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα μέτρα που είναι αναγκαία ώστε τα εγκλήματα που αναφέρονται στο άρθρο 2 να επισύρουν μέγιστη στερητική της ελευθερίας ποινή διάρκειας μεταξύ ενός και τριών ετών τουλάχιστον.
2. Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα ώστε τα εγκλήματα που αναφέρονται στο άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ, βʹ και γʹ, να επισύρουν μέγιστη στερητική της ελευθερίας ποινή διάρκειας μεταξύ πέντε και δέκα ετών τουλάχιστον σε καθεμία από τις ακόλουθες περιστάσεις:
[…]
β) όταν το έγκλημα είτε αφορά ναρκωτικά τα οποία βλάπτουν τα μέγιστα την υγεία, είτε προκάλεσε σημαντικές βλάβες στην υγεία πολλών προσώπων.
[…]»
14 Το άρθρο 5 της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757 επιγράφεται «Ελαφρυντικές περιστάσεις» και προβλέπει τις περιστάσεις υπό τις οποίες, ανεξαρτήτως του άρθρου της 4, το εκάστοτε κράτος μέλος μπορεί να λάβει τα μέτρα που είναι αναγκαία για τη μείωση των ποινών στις οποίες αναφέρεται το εν λόγω άρθρο 4.
Το εθνικό δίκαιο
Το ρουμανικό δίκαιο
– Ο νόμος 143/2000
15 Ο Legea nr. 143/2000 privind prevenirea și combaterea traficului și consumului ilicit de droguri (νόμος αριθ.143/2000 για την πρόληψη και την καταπολέμηση της διακίνησης και της παράνομης χρήσης ναρκωτικών), της 26ης Ιουλίου 2000 (Monitorul Oficial al României, μέρος I, αριθ. 362 της 3ης Αυγούστου 2000, όπως δημοσιεύθηκε στη Monitorul Oficial al României, μέρος I, αριθ. 163 της 6ης Μαρτίου 2014, στο εξής: ρουμανικός νόμος 143/2000), ως είχε κατά τον κρίσιμο χρόνο, προβλέπει στο άρθρο 3 τα εξής:
«(1) Τιμωρείται με κάθειρξη τριών έως δέκα ετών και στέρηση δικαιωμάτων όποιος, χωρίς σχετικό δικαίωμα, εισέρχεται στη χώρα ή εξέρχεται από αυτήν μεταφέροντας επικίνδυνα ναρκωτικά, ή εισάγει ή εξάγει τέτοια ναρκωτικά.
(2) Εάν οι πράξεις στις οποίες αναφέρεται η παράγραφος 1 αφορούν ναρκωτικά υψηλού κινδύνου, η ποινή είναι κάθειρξη από επτά έως δεκαπέντε έτη και στέρηση δικαιωμάτων.»
16 Το άρθρο 15 του ρουμανικού νόμου 143/2000, ως είχε κατά τον κρίσιμο χρόνο, ορίζει τα εξής:
«Μειώνονται κατά το ήμισυ τα όρια των προβλεπόμενων εκ του νόμου ποινών για όποιον διέπραξε κάποιο από τα αδικήματα των άρθρων 2 έως 9 και, κατά τη διάρκεια της ποινικής δίκης, καταγγέλλει άλλους υπαιτίους αδικημάτων σχετικών με τα ναρκωτικά, βοηθώντας τις αρχές στην αναγνώριση και τη δίωξή τους.»
– Ο ποινικός κώδικας
17 Το άρθρο 46 του Codul penal (ποινικού κώδικα), ως είχε κατά τον κρίσιμο χρόνο (στο εξής: ρουμανικός ποινικός κώδικας), τιτλοφορείται «Δράστης και συναυτουργοί» και προβλέπει στην παράγραφο 2 τα εξής:
«Συναυτουργοί είναι όσοι τελούν άμεσα, από κοινού, την ίδια πράξη που περιγράφεται στον ποινικό νόμο.»
18 Το άρθρο 75 του ρουμανικού ποινικού κώδικα φέρει τον τίτλο «Ελαφρυντικές περιστάσεις» και έχει ως εξής:
«(1) Ελαφρυντικές περιστάσεις συνιστούν, κατά τον νόμο, τα ακόλουθα:
a) το γεγονός ότι το αδίκημα διαπράχθηκε υπό καθεστώς σοβαρής διαταραχής ή έντονης συναισθηματικής φόρτισης την οποία προκάλεσε το θύμα είτε ασκώντας βία, είτε προσβάλλοντας την αξιοπρέπεια, είτε με άλλες σοβαρές άδικες πράξεις του·
b) η υπέρβαση των ορίων της νόμιμης άμυνας·
c) η υπέρβαση των ορίων μιας κατάστασης ανάγκης·
d) η αποκατάσταση όλων των υλικών ζημιών που προξενήθηκαν από το αδίκημα […]
(2) Ελαφρυντικές περιστάσεις ενδέχεται να συνιστούν, κατά την κρίση του δικαστή, τα ακόλουθα:
a) οι προσπάθειες τις οποίες καταβάλλει ο δράστης για την άρση ή την άμβλυνση των συνεπειών του αδικήματος·
b) τυχόν περιστάσεις που σχετίζονται με το διαπραχθέν αδίκημα και μειώνουν τη βαρύτητά του ή τη σοβαρότητα της απειλής την οποία αποτελεί ο δράστης.»
19 Κατά το άρθρο 76 του ρουμανικού ποινικού κώδικα, το οποίο επιγράφεται «Τα αποτελέσματα της αναγνώρισης ελαφρυντικών περιστάσεων»:
«(1) Σε περίπτωση που συντρέχουν ελαφρυντικές περιστάσεις, τα συγκεκριμένα όρια των ποινών που προβλέπει ο νόμος για το αδίκημα το οποίο διαπράχθηκε μειώνονται κατά το ένα τρίτο.
[…]
(3) Τα συγκεκριμένα όρια των ποινών μειώνονται μόνον άπαξ, ανεξαρτήτως του πόσες ελαφρυντικές περιστάσεις συντρέχουν.»
– Ο κώδικας ποινικής δικονομίας
20 Το άρθρο 374 του Legea nr. 135/2010, privind Codul de procedură penală (νόμου αριθ. 135/2010 περί κώδικα ποινικής δικονομίας), της 15ης Ιουλίου 2010 (Monitorul Oficial al României, μέρος I, αριθ. 486 της 15ης Ιουλίου 2010), ως είχε κατά τον κρίσιμο χρόνο (στο εξής: ρουμανικός κώδικας ποινικής δικονομίας), τιτλοφορείται «Ενημέρωση σχετικά με το κατηγορητήριο, διευκρινίσεις και αιτήματα» και ορίζει στην παράγραφο 4 τα εξής:
«Όταν η ποινική δίωξη δεν αφορά έγκλημα τιμωρούμενο με ισόβια κάθειρξη, ο πρόεδρος ενημερώνει τον κατηγορούμενο, εφιστώντας την προσοχή του στις διατάξεις του άρθρου 396, παράγραφος 10, ότι μπορεί, εφόσον αποδέχεται πλήρως όλες τις πράξεις οι οποίες του προσάπτονται, να ζητήσει να διεξαχθεί η δίκη μόνο βάσει των αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίστηκαν κατά την ποινική προδικασία και των αποδεικτικών εγγράφων που προσκομίστηκαν από τους διαδίκους.»
21 Το άρθρο 375 του ρουμανικού κώδικα ποινικής δικονομίας φέρει τον τίτλο «Διαδικασία σε περίπτωση αποδοχής του κατηγορητηρίου» και προβλέπει τα εξής:
«(1) Σε περίπτωση που ο κατηγορούμενος ζητήσει να διεξαχθεί η δίκη υπό τους όρους που περιγράφονται στο άρθρο 374, παράγραφος 4, το δικαστήριο αποφαίνεται επί του αιτήματος αφού τον ακούσει και αφού επιχειρηματολογήσουν η εισαγγελική αρχή και οι υπόλοιποι διάδικοι.
(2) Εάν δεχθεί το αίτημα, το δικαστήριο καλεί τους διαδίκους και το θύμα να προσκομίσουν τυχόν αποδεικτικά έγγραφα.
(3) Εάν απορρίψει το αίτημα, το δικαστήριο συνεχίζει τη δίκη σύμφωνα με το άρθρο 374, παράγραφοι 5 έως 10.»
22 Το άρθρο 396 του ρουμανικού κώδικα ποινικής δικονομίας επιγράφεται «Απόφαση με την οποία περατώνεται η ποινική δίωξη» και ορίζει στην παράγραφο 10 τα εξής:
«Εάν η δίκη έχει διεξαχθεί κατ’ εφαρμογήν των όρων του άρθρου 375, παράγραφοι 1 και 2, ή το αίτημα του κατηγορουμένου να διεξαχθεί η δίκη σύμφωνα με τους όρους αυτούς απορρίφθηκε ή η αποδεικτική διαδικασία διεξήχθη κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 377, παράγραφος 5, ή του άρθρου 395, παράγραφος 2, ενώ το δικαστήριο κρίνει ότι συντρέχουν τα πραγματικά περιστατικά τα οποία εκτίθενται στο κατηγορητήριο και αποδέχθηκε ο κατηγορούμενος, σε περίπτωση καταδίκης ή αναστολή της εκτέλεσης της ποινής, τα προβλεπόμενα εκ του νόμου όρια των ποινών μειώνονται κατά ένα τρίτο για τις στερητικής της ελευθερίας ποινές και κατά ένα τέταρτο για τα πρόστιμα. […]»
Το ολλανδικό δίκαιο
23 Ο Wet tot implementatie van het kaderbesluit van de Raad van de Europese Unie betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten van de Europese Unie (Overleveringswet) [νόμος περί μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο της αποφάσεως-πλαισίου του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ των κρατών μελών (νόμος περί παράδοσης)], της 29ης Απριλίου 2004 (Stb. 2004, αριθ. 195), ως είχε κατά τον κρίσιμο χρόνο (Stb. 2021, αριθ. (στο εξής: OLW) μεταφέρει στο ολλανδικό δίκαιο την απόφαση-πλαίσιο 2002/584.
24 Το άρθρο 11 του OLW έχει ως εξής:
«1. «Το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης δεν εκτελείται στις περιπτώσεις όπου, κατά το rechtbank, συντρέχουν σοβαροί και αποδεδειγμένοι λόγοι για να θεωρηθεί ότι ο εκζητούμενος, μετά την παράδοσή του, διατρέχει πραγματικό κίνδυνο προσβολής των κατοχυρωμένων στον [Χάρτη] θεμελιωδών δικαιωμάτων του.
2. Εάν υπάρχει το ενδεχόμενο, σε περίπτωση μεταβολής των περιστάσεων, να αρθεί εν τέλει ο πραγματικός κίνδυνος προσβολής κατά την έννοια της παραγράφου 1, το rechtbank αναστέλλει την έκδοση αποφάσεως επί της παράδοσης.
3. Η αρχή έκδοσης του εντάλματος ενημερώνεται, με μνεία της αιτιολογίας, για την αναστολή και το rechtbank ελέγχει κατά τη διάρκεια της αναστολής, αν υφίσταται μεταβολή των συνθηκών.
4. Σε περίπτωση που, κατόπιν της εφαρμογής της παραγράφου 3, δεν αρθεί εντός εύλογου χρόνου ο πραγματικός κίνδυνος προσβολής κατά την έννοια της παραγράφου 1, το rechtbank μπορεί να λάβει απόφαση υπό την έννοια του άρθρου 22, παράγραφος 6.»
25 Το άρθρο 22, παράγραφος 6, του OLW προβλέπει τα εξής:
«Αν το rechtbank αναστείλει κατ’ εξαίρεση, δυνάμει του άρθρου 11, παράγραφος 2, την έκδοση αποφάσεως, μπορεί ακολούθως να παρατείνει την προθεσμία, το πολύ έως εξήντα ημέρες κάθε φορά, μέχρις ότου να αποφανθεί.»
26 Το άρθρο 28, παράγραφος 3, του OLW ορίζει τα εξής:
«Στις άλλες περιπτώσεις, πλην των προβλεπόμενων στην παράγραφο 2, το rechtbank επιτρέπει την παράδοση με την απόφασή του, εκτός εάν κρίνει ότι, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 11, παράγραφος 1, ότι το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης δεν πρέπει να εκτελεστεί […]».
Η κύρια δίκη και τα προδικαστικά ερωτήματα
27 Στις 9 Ιανουαρίου 2024, το Judecătoria Constanța (πλημμελειοδικείο Κωνστάντζας, Ρουμανία) εξέδωσε ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης [στο εξής: ΕΕΣ] εις βάρος του DZ, προς έκτιση αμετάκλητης ποινής επταετούς κάθειρξης που είχε επιβληθεί από το Curtea de Apel Constanța (εφετείο Κωνστάντζας, Ρουμανία) στις 20 Δεκεμβρίου 2023, κατόπιν δίκης στο πλαίσιο της οποίας ο DZ εμφανίστηκε αυτοπροσώπως.
28 Το rechtbank Amsterdam (πλημμελειοδικείο Άμστερνταμ, Κάτω Χώρες), δηλαδή το αιτούν δικαστήριο, κατέστη δικαστική αρχή εκτέλεσης κατόπιν υποβολής αιτήσεως εξέτασης του ΕΕΣ, την οποία υπέβαλε στις 7 Μαρτίου 2024 ο officier van justitie (εισαγγελέας) του δικαστηρίου αυτού.
29 Το αιτούν δικαστήριο διαπιστώνει ότι δεν συντρέχει κανένας από τους λόγους μη εκτέλεσης που προβλέπονται στα άρθρα 3, 4 και 4α της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584.
30 Εντούτοις, επισημαίνει ότι στο ΕΕΣ αναγράφεται ότι η καταδίκη στην ποινή που αναφέρθηκε στη σκέψη 27 της παρούσας αποφάσεως αφορούσε την παράνομη εισαγωγή, από τον DZ και τη σύζυγό του, τριών γραμμαρίων κάνναβης και τεσσάρων χαπιών μεθυλαινοδιοξυμεθαμφεταμίνης (MDMA) στη Ρουμανία. Σύμφωνα με το ΕΕΣ, η ως άνω πράξη είναι ποινικώς κολάσιμη βάσει του άρθρου 3, παράγραφοι 1 και 2, του ρουμανικού νόμου 143/2000, ως είχε κατά τον κρίσιμο χρόνο, και του άρθρου 46, παράγραφος 2, του ρουμανικού ποινικού κώδικα, ως ένα ενιαίο αδίκημα, ήτοι «της μεταφοράς επικίνδυνων ναρκωτικών και ναρκωτικών υψηλού κινδύνου κατά την είσοδο στη χώρα».
31 Από τις συμπληρωματικές πληροφορίες τις οποίες παρείχαν η δικαστική αρχή έκδοσης και το ρουμανικό γραφείο της Eurojust προκύπτει ότι το συγκεκριμένο αδίκημα, κατά τον χρόνο της τέλεσής του, επέσυρε ποινή κάθειρξης τουλάχιστον επτά ετών.
32 Λαμβανομένων υπόψη των ποσοτήτων των ναρκωτικών που μνημονεύονται στο ΕΕΣ και της δήλωσης στην οποία προέβη ο DZ κατά την ακροαματική διαδικασία ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, όπου υποστήριξε ότι τα ναρκωτικά προορίζονταν για προσωπική χρήση από τη σύζυγό του, και δη για ανακούφιση από τον πόνο, το αιτούν δικαστήριο κάνει λόγο για «μικροποσότητες “επικίνδυνων” και “υψηλού κινδύνου” ναρκωτικών για προσωπική χρήση». Το αιτούν δικαστήριο σημειώνει ότι, εν πάση περιπτώσει, ο DZ και η σύζυγός του είχαν στην κατοχή τους τις εν λόγω μικροποσότητες «χωρίς πρόθεση διακίνησής τους».
33 Το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί επίσης ότι το ρουμανικό δίκαιο προβλέπει δυνατότητες μείωσης της ποινής. Ωστόσο, απαντώντας σε σχετική αίτηση παροχής πληροφοριών, η δικαστική αρχή έκδοσης ανέφερε ότι, στην περίπτωση του DZ, δεν συνέτρεχαν ελαφρυντικές περιστάσεις. Επιπλέον, ακόμη και αν ο DZ μπορούσε να ζητήσει μείωση της ποινής του και η ποινή όντως μειωνόταν, θα ήταν ούτως ή άλλως αδύνατον, λόγω της διάρκειάς της, να ανασταλεί η εκτέλεσή της. Και τούτο διότι, όπως εξήγησε η δικαστική αρχή έκδοσης, σε περίπτωση εφαρμογής λόγου μείωσης, η ποινή θα ανερχόταν, κατά προσέγγιση, σε τέσσερα έτη και οκτώ μήνες, άρα θα υπερέβαινε το ανώτατο όριο των τριών ετών που ισχύει για τη χορήγηση αναστολής εκτέλεσης της επιβληθείσας ποινής.
34 Το αιτούν δικαστήριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, κατά τον χρόνο τέλεσης της αξιόποινης πράξεως την οποία αφορούσε η υπόθεση της κύριας δίκης, ανεξαρτήτως τυχόν περιστάσεων που θα δικαιολογούσαν μείωση της ποινής, η ρουμανική νομοθεσία υποχρέωνε τον δικαστή, σε περίπτωση καταδίκης για παράνομη εισαγωγή «επικίνδυνων ναρκωτικών και ναρκωτικών υψηλού κινδύνου», να επιβάλει ποινή κάθειρξης τουλάχιστον επτά ετών, χωρίς να μπορεί να λάβει υπόψη ούτε ότι επρόκειτο για μικροποσότητα ναρκωτικών ούτε ότι η εισαγωγή τους από τον ενδιαφερόμενο έγινε για προσωπική χρήση ή, τουλάχιστον, χωρίς πρόθεση διακίνησης.
35 Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι ο συνήγορος υπεράσπισης του DZ εναντιώθηκε στην παράδοση του πελάτη του επικαλούμενος ότι η επιβληθείσα στερητική της ελευθερίας ποινή είναι δυσανάλογα αυστηρή και, συνακόλουθα, αντίθετη προς το άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη.
36 Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι η ελάχιστη ποινή την οποία ο Ρουμάνος ποινικός δικαστής όφειλε να επιβάλει βάσει της ρουμανικής νομοθεσίας, έχοντας παράλληλα, όπως προεκτέθηκε στη σκέψη 33 της παρούσας αποφάσεως, περιορισμένες δυνατότητες μείωσής της, εγείρει ζητήματα ερμηνείας του ενωσιακού δικαίου, ιδίως της αρχής της αναλογικότητας όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη.
37 Κατά πρώτον, ο συνήγορος υπεράσπισης του DZ θέτει, με την επιχειρηματολογία του, το ζήτημα μήπως, όταν ο εκζητούμενος προβάλλει πραγματικό κίνδυνο έκτισης ποινής δυσανάλογης προς το αδίκημα για το οποίο εκδόθηκε το ΕΕΣ, η δικαστική αρχή εκτέλεσης οφείλει να ελέγξει εάν πρέπει να αρνηθεί, λόγω του κινδύνου αυτού, να προχωρήσει στην παράδοση.
38 Το αιτούν δικαστήριο υπενθυμίζει ότι με τις σκέψεις 65 έως 68 της αποφάσεως της 14ης Ιουλίου 2022, Procureur général près la cour d’appel d’Angers (C‑168/21, EU:C:2022:558), το Δικαστήριο έκρινε ότι η διασφάλιση του σεβασμού των δικαιωμάτων του εκζητουμένου, στην προκειμένη δε περίπτωση η τήρηση της αρχής της αναλογικότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών κατά την έννοια του άρθρου 49, παράγραφος 3, του Χάρτη, αποτελεί κατά πρώτο λόγο ευθύνη του κράτους μέλους έκδοσης του εντάλματος, ότι ο τυχόν δυσανάλογος χαρακτήρας της ποινής που επιβλήθηκε από δικαστήριο του κράτους μέλους έκδοσης δεν περιλαμβάνεται μεταξύ των προβλεπόμενων στα άρθρα 3, 4 και 4α της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584 λόγων άρνησης εκτέλεσης του ΕΕΣ και ότι, επομένως, δεν εναπόκειται στη δικαστική αρχή εκτέλεσης, στο πλαίσιο της εφαρμογής του λόγου άρνησης στον οποίο αναφέρεται το άρθρο 4, σημείο 1, της αποφάσεως-πλαισίου, να εξετάσει την ποινή υπό το πρίσμα του άρθρου 49, παράγραφος 3, του Χάρτη .
39 Εν αντιθέσει όμως προς την ερμηνεία που δίνει στην απόφαση εκείνη ο officier van justitie (εισαγγελέας) του, το ίδιο το αιτούν δικαστήριο δεν είναι βέβαιο ότι εκ της νομολογίας αυτής απορρέει ότι είναι αδύνατη η επίκληση του άρθρου 1, παράγραφος 3, της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584/ΔΕΥ, σε συνδυασμό με το άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη. Κατ’ αρχάς, στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η προαναφερθείσα απόφαση, τα υποβληθέντα ερωτήματα δεν αφορούσαν, όπως συμβαίνει στην υπό κρίση υπόθεση, την εξουσία εκτιμήσεως που διαθέτει ο ποινικός δικαστής του κράτους μέλους έκδοσης του εντάλματος κατά την επιμέτρηση της επιβλητέας ποινής. Εν συνεχεία, από τα κριθέντα με τις σκέψεις 49 έως 53 της αποφάσεως της 3ης Μαΐου 2007, Advocaten voor de Wereld (C-303/05, EU:C:2007:261), μπορεί να συναχθεί ότι η τήρηση της αρχής nullum crimen nulla poena sine lege, η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 49, παράγραφος 1, του Χάρτη, συνιστά επίσης κατά πρώτο λόγο ευθύνη του κράτους μέλους έκδοσης του εντάλματος, ενώ από τις σκέψεις 50 και 51 της αποφάσεως της 29ης Ιουλίου 2024, Alchaster (C-202/24, EU:C:2024:649), προκύπτει ότι ο πραγματικός κίνδυνος παράβασης του άρθρου 49, παράγραφος 1, μπορεί να αποτελέσει λόγο εναντίωσης στην παράδοση του εκζητουμένου. Κατά συνέπεια, εν προκειμένω, παρότι η ευθύνη της τήρησης του άρθρου 49, παράγραφος 3, του Χάρτη εναπόκειται κατά πρώτο λόγο στη Ρουμανία, δεν είναι δυνατόν να αποκλειστεί εκ προοιμίου το ενδεχόμενο η ύπαρξη πραγματικού κινδύνου παράβασης της ως άνω διατάξεως να εμποδίζει την παράδοση.
40 Κατά δεύτερον, τυχόν καταφατική απάντηση στο πρώτο ερώτημα εγείρει ορισμένα επιπλέον ζητήματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η δικαστική αρχή εκτέλεσης πρέπει να κρίνει κατά πόσον υφίσταται πραγματικός κίνδυνος έκτισης μιας δυσανάλογης αμετάκλητης ποινής στο κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος.
41 Κατ’ αρχάς, τίθεται το ζήτημα τι είδους έλεγχο οφείλει να ασκήσει η δικαστική αρχή εκτέλεσης στο πλαίσιο αυτό. Από τις παραδοχές της αποφάσεως της 19ης Οκτωβρίου 2023, G. ST. T. (Αναλογικότητα της ποινής σε περίπτωση προσβολής του δικαιώματος επί σήματος) (C-655/21, EU:C:2023:791, σκέψεις 67 και 81), προκύπτει ότι η αρχή της αναλογικότητας επιτάσσει να λαμβάνονται υπόψη, κατά τον καθορισμό της κύρωσης στο οικείο κράτος μέλος, οι ατομικές περιστάσεις της υποθέσεως, καθώς και να ελέγχεται ότι η εφαρμοστέα ποινική διάταξη παρέχει στις αρμόδιες αρχές τη δυνατότητα να διασφαλίζουν ότι σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση η αυστηρότητα της επιβαλλόμενης κύρωσης δεν θα υπερβαίνει τη βαρύτητα της διαπιστωθείσας παράβασης.
42 Ακολούθως, ανακύπτει το ζήτημα σε ποιον βαθμό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη, κατά τον έλεγχο αυτό, η δέσμευση του δικαστή από την υποχρέωση επιβολής ελάχιστης ποινής, σε συνδυασμό με τις προβλεπόμενες από το δίκαιο του κράτους μέλους έκδοσης δυνατότητες μείωσης της ποινής και αναστολής της εκτέλεσης της επιβληθείσας ποινής.
43 Τέλος, δεδομένου ότι η στερητική της ελευθερίας ποινή στην οποία καταδικάστηκε ο DZ έχει ήδη καταστεί αμετάκλητη, τίθεται το ζήτημα μήπως εάν δινόταν από τις αρχές του κράτους μέλους έκδοσης του μια εγγύηση, για παράδειγμα, ότι ο DZ ενδέχεται να λάβει χάρη ή έχει ακόμη τη δυνατότητα να ζητήσει την επανεξέταση της εις βάρος του καταδικαστικής αποφάσεως, θα μπορούσε να αρθεί, στην περίπτωσή του, ο πραγματικός κίνδυνος παράβασης του άρθρου 49, παράγραφος 3, του Χάρτη.
44 Υπό τις συνθήκες αυτές, το rechtbank Amsterdam (πλημμελειοδικείο Άμστερνταμ) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1) Έχει άρθρο 1, παράγραφος 3, της [αποφάσεως-πλαισίου 2002/584], σε συνδυασμό με το άρθρο 49, παράγραφος 3, του [Χάρτη] και με το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, και παράγραφος 2, με το άρθρο 4, παράγραφοι 1 και 2, στοιχείο βʹ, καθώς και με το άρθρο 5 της αποφάσεως-πλαισίου [2004/757], την έννοια ότι
εάν ο εκζητούμενος αντιτίθεται στην παράδοση με το επιχείρημα ότι έχει καταδικαστεί με αμετάκλητη απόφαση σε δυσανάλογη στερητική της ελευθερίας ποινή στο κράτος μέλος έκδοσης λόγω της εισαγωγής μικρών ποσοτήτων ναρκωτικών για προσωπική χρήση ή τουλάχιστον λόγω εισαγωγής μικρών ποσοτήτων ναρκωτικών χωρίς πρόθεση εμπορίας,
η δικαστική αρχή εκτέλεσης οφείλει να εξετάσει αν ο εκζητούμενος διατρέχει σε περίπτωση παράδοσής του προς τον σκοπό της εκτέλεσης της εν λόγω ποινής πραγματικό κίνδυνο να εκτίσει ποινή δυσανάλογη προς το αδίκημα στο οποίο βασίζεται το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης;
2) Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα:
α) ποιο κριτήριο πρέπει να εφαρμόσει η δικαστική αρχή εκτέλεσης προκειμένου να κρίνει αν συντρέχει πραγματικός κίνδυνος έκτισης μιας δυσανάλογης αμετάκλητης ποινής κατά την έννοια του πρώτου ερωτήματος;
β) στο πλαίσιο της εξέτασης αυτής, ποια η σημασία του γεγονότος ότι το δίκαιο του κράτους μέλους έκδοσης,
προς τον σκοπό της μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο του άρθρου 4, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της αποφάσεως-πλαισίου [2004/757] και της εντεύθεν απορρέουσας υποχρέωσης πρόβλεψης μέγιστων στερητικών της ελευθερίας ποινών διάρκειας μεταξύ πέντε και δέκα ετών τουλάχιστον,
υποχρεώνει το δικαστήριο του κράτους αυτού, στην περίπτωση καταδίκης λόγω, κατ’ ουσίαν, της εισαγωγής ναρκωτικών που θεωρούνται ως τα πλέον επιβλαβή για την υγεία, να επιβάλει ελάχιστη στερητική της ελευθερίας ποινή επτά ετών, ανεξάρτητα από την ποσότητα των ναρκωτικών που αφορούν οι επίμαχες πράξεις και του κατά πόσον οι πράξεις αυτές αποσκοπούσαν στην προσωπική χρήση ή διαπράχθηκαν με σκοπό την εμπορία των ναρκωτικών αυτών, λαμβανομένου υπόψη ότι:
– το δικαστήριο μπορεί να μειώσει την προβλεπόμενη ελάχιστη ποινή συνολικά μόνον είτε κατά το ένα τρίτο το πολύ, αν συντρέχουν περιστάσεις που μετριάζουν τη σοβαρότητα της πράξεως ή τον κίνδυνο που συνιστά ο δράστης ή αν το οικείο πρόσωπο ομολογεί την πράξη, είτε κατά το ήμισυ, αν το οικείο πρόσωπο διευκολύνει την αναγνώριση και τη δίωξη άλλων προσώπων που τέλεσαν αδικήματα που σχετίζονται με ναρκωτικά και
– η διάρκεια αυτής της (ενδεχομένως μειωμένης) ελάχιστης ποινής εμποδίζει το δικαστήριο να αναστείλει την εκτέλεσή της;
γ) Μπορεί ένας ενδεχόμενος πραγματικός κίνδυνος έκτισης μιας δυσανάλογης αμετάκλητης ποινής κατά την έννοια του πρώτου ερωτήματος να αποσοβηθεί μέσω μιας εγγύησης εκ μέρους του κράτους μέλους έκδοσης και σε τι θα μπορούσε να συνίσταται μια τέτοια εγγύηση;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
45 Με τα ερωτήματά του, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν να διευκρινιστεί αν το άρθρο 1, παράγραφος 3, της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 49, παράγραφος 3, του Χάρτη και σε συνδυασμό με τις διατάξεις της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757, έχει την έννοια ότι επιτρέπει στη δικαστική αρχή εκτέλεσης να αρνηθεί την εκτέλεση ΕΕΣ εκδοθέντος προς έκτιση στερητικής της ελευθερίας ποινής, με την αιτιολογία ότι, κατά την κρίση της, η ποινή αυτή είναι δυσανάλογη λαμβανομένων υπόψη των ειδικών περιστάσεων που χαρακτηρίζουν το αδίκημα για το οποίο επιβλήθηκε. Πιο συγκεκριμένα, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ως προς τις προϋποθέσεις από τις οποίες εξαρτάται ενδεχομένως η δυνατότητα τέτοιας άρνησης. Στο πλαίσιο αυτό, διερωτάται μήπως η παροχή κάποιας εγγύησης από το κράτος μέλος έκδοσης είναι ικανή να άρει τον πραγματικό κίνδυνο παράβασης του άρθρου 49, παράγραφος 3, του Χάρτη σε περίπτωση εκτέλεσης δυσανάλογης αμετάκλητης ποινής, καθώς και υπό ποια μορφή μπορεί, ενδεχομένως, το κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος να παράσχει τέτοια εγγύηση.
46 Όπως επισήμανε και ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 28 των προτάσεών του, τα ερωτήματα που διατυπώνει το αιτούν δικαστήριο εκπηγάζουν κατά βάση από τις διαφορές οι οποίες παρατηρούνται μεταξύ του ολλανδικού και του ρουμανικού ποινικού δικαίου σε σχέση με τον βαθμό αυστηρότητας της τιμωρίας για ένα αδίκημα όπως το επίμαχο στην υπόθεση της κύριας δίκης, ήτοι για τη μεταφορά «υψηλού κινδύνου» ναρκωτικών κατά την είσοδο στην εθνική επικράτεια. Και τούτο διότι ενώ, όπως εξήγησε η Openbaar Ministerie (εισαγγελική αρχή, Κάτω Χώρες) κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η εισαγωγή στις Κάτω Χώρες ναρκωτικών της κατηγορίας αυτής, σε ποσότητα έως δέκα γραμμαρίων, επισύρει ποινή φυλάκισης μίας έως τριών εβδομάδων, η ελάχιστη ποινή στη Ρουμανία για το ίδιο αδίκημα είναι επταετής κάθειρξη. Επομένως, τα ως άνω ερωτήματα έχουν ως βάση τους τη διαπίστωση ότι το κατώτατο όριο της κάθειρξης την οποία προβλέπει το ρουμανικό δίκαιο είναι υψηλό σε σύγκριση με την ποινή που επιβάλλεται κατά το ολλανδικό δίκαιο και ότι οι δυνατότητες του ρουμανικού δικαστηρίου να μειώσει την ποινή ή να αναστείλει την εκτέλεσή της είναι περιορισμένες.
47 Το άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη ορίζει ότι η αυστηρότητα της ποινής δεν πρέπει να είναι δυσανάλογη προς το αδίκημα και συγκεκριμενοποιεί, όπως προκύπτει από τις επεξηγήσεις σχετικά με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (ΕΕ 2007, C 303, σ. 17), τη γενική αρχή της αναλογικότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών, η οποία είναι καθιερωμένη στις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών.
48 Όταν τα κράτη μέλη εφαρμόζουν την απόφαση-πλαίσιο 2002/584, είναι υποχρεωμένα να τηρούν τον Χάρτη και, συνακόλουθα, το άρθρο του 49, παράγραφος 3, δεδομένου ότι σε μια τέτοια περίπτωση εφαρμόζουν το ενωσιακό δίκαιο, κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 1, του Χάρτη. Συνεπώς, οι δικαστικές αρχές έκδοσης και οι δικαστικές αρχές εκτέλεσης των κρατών μελών οφείλουν να εγγυώνται, κατά την έκδοση και την εκτέλεση των ΕΕΣ, τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων που ο Χάρτης αναγνωρίζει υπέρ του προσώπου κατά του οποίου εκδόθηκε το ΕΕΣ (βλ., κατ’ αναλογίαν, αποφάσεις της 29ης Ιουλίου 2024, Alchaster, C-202/24, EU:C:2024:649, σκέψη 49, και της 23ης Απριλίου 2026, Boothnesse, C-528/24, EU:C:2026:332, σκέψη 45).
49 Εντούτοις, στο σύστημα το οποίο θεσπίζεται με την απόφαση-πλαίσιο 2002/584, η τήρηση της αρχής της αναλογικότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών διασφαλίζεται από τις δικαστικές αρχές του κράτους μέλους έκδοσης του εντάλματος. Πράγματι, η διασφάλιση του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων του προσώπου του οποίου ζητείται η παράδοση αποτελεί, κατά πρώτο λόγο, ευθύνη του κράτους μέλους έκδοσης του εντάλματος (βλ. αποφάσεις της 14ης Ιουλίου 2022, Procureur général près la cour d’appel d’Angers, C‑168/21, EU:C:2022:558, σκέψη 65 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 29ης Ιουλίου 2024, Breian, C-318/24 PPU, EU:C:2024:658, σκέψεις 32 και 52).
50 Υπενθυμίζεται επ’ αυτού ότι τόσο η αρχή της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών όσο και η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης, η οποία εδράζεται με τη σειρά της ακριβώς στην αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ τους, έχουν θεμελιώδη σημασία στο ενωσιακό δίκαιο, καθότι καθιστούν δυνατή τη δημιουργία και τη διατήρηση ενός χώρου χωρίς εσωτερικά σύνορα. Ειδικότερα, η αρχή της αμοιβαίας εμπιστοσύνης, ιδίως σε ό,τι αφορά τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, επιβάλλει σε καθένα από τα κράτη μέλη να δέχεται, πλην εξαιρετικών περιστάσεων, ότι όλα τα υπόλοιπα κράτη μέλη τηρούν το ενωσιακό δίκαιο, και δη ότι σέβονται τα θεμελιώδη δικαιώματα που αναγνωρίζονται από το ενωσιακό δίκαιο [απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, GN (Λόγος άρνησης στηριζόμενος στο υπέρτατο συμφέρον του παιδιού), EU:C:2023:1017, σκέψη 33 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
51 Ως εκ τούτου, κάθε κράτος μέλος, όταν θέτει σε εφαρμογή το ενωσιακό δίκαιο, δέχεται ότι, κατά τεκμήριο, τα υπόλοιπα κράτη μέλη σέβονται τα θεμελιώδη δικαιώματα, οπότε δεν έχει τη δυνατότητα ούτε να απαιτήσει από κάποιο άλλο κράτος μέλος να κατοχυρώνει στο εθνικό του δίκαιο επίπεδο προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων υψηλότερο από εκείνο που εγγυάται το ενωσιακό δίκαιο, ούτε και να ελέγξει, πλην εξαιρετικών περιπτώσεων, αν το άλλο αυτό κράτος μέλος έχει πράγματι σεβαστεί, σε συγκεκριμένη περίπτωση, τα θεμελιώδη δικαιώματα τα οποία κατοχυρώνει η Ένωση [απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, GN (Λόγος άρνησης στηριζόμενος στο υπέρτατο συμφέρον του παιδιού), EU:C:2023:1017, σκέψη 34 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
52 Στην ίδια συνάφεια, η απόφαση-πλαίσιο 2002/584 κατατείνει, μέσω της καθιέρωσης ενός απλουστευμένου και αποτελεσματικού συστήματος παράδοσης των καταδικασθέντων ή των υπόπτων για παραβάσεις της ποινικής νομοθεσίας, στη διευκόλυνση και στην επιτάχυνση της δικαστικής συνεργασίας, συμβάλλοντας στην επίτευξη του δεδηλωμένου σκοπού της Ένωσης να συγκροτήσει χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης με θεμέλιο τον υψηλό βαθμό εμπιστοσύνης που πρέπει να διέπει τις σχέσεις μεταξύ των κρατών μελών [αποφάσεις της 30ής Μαΐου 2013, F, C-168/13 PPU, EU:C:2013:358, σκέψη 35, και της 21ης Δεκεμβρίου 2023, GN (Λόγος άρνησης στηριζόμενος στο υπέρτατο συμφέρον του παιδιού), C-261/22, EU:C:2023:1017, σκέψη 35 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
53 Η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης, η οποία αποτελεί τη βάση της αποφάσεως-πλαισίου, προϋποθέτει ότι καθένα από τα κράτη μέλη δέχεται την εφαρμογή του ποινικού δικαίου που ισχύει στα άλλα κράτη μέλη, ακόμη και όταν η εφαρμογή του δικού του εθνικού δικαίου θα κατέληγε σε διαφορετική λύση, όπερ σημαίνει ότι η δικαστική αρχή εκτέλεσης δεν επιτρέπεται να υποκαταστήσει με τη δική της εκτίμηση για την ποινική ευθύνη του προσώπου εις βάρος του οποίου εκδόθηκε το ΕΕΣ την προηγηθείσα, στο κράτος μέλος έκδοσης, εκτίμηση που περιέχεται στη δικαστική απόφαση επί της οποίας στηρίζεται το ένταλμα (πρβλ. απόφαση της 23ης Ιανουαρίου 2018, Piotrowski, C-367/16, EU:C:2018:27, σκέψη 52).
54 Η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης, η οποία συνιστά, κατά την αιτιολογική σκέψη 6 της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584, τον «ακρογωνιαίο λίθο» της δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις, αποτυπώνεται κατ’ αυτόν τον τρόπο στο άρθρο 11, παράγραφος 2, της αποφάσεως-πλαισίου, όπου θεσπίζεται ο κανόνας ότι τα κράτη μέλη υποχρεούνται να εκτελούν κάθε ΕΕΣ βάσει της εν λόγω αρχής και σύμφωνα με τις διατάξεις της αποφάσεως-πλαισίου [απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, GN (Λόγος άρνησης στηριζόμενος στο υπέρτατο συμφέρον του παιδιού), EU:C:2023:1017, σκέψη 36 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
55 Εκ των ανωτέρω συνάγεται, αφενός, ότι οι δικαστικές αρχές εκτέλεσης μπορούν να αρνηθούν την εκτέλεση ΕΕΣ μόνο για λόγους που απορρέουν από την απόφαση-πλαίσιο 2002/584, όπως αυτή έχει ερμηνευθεί από το Δικαστήριο. Αφετέρου, ενώ η εκτέλεση του ΕΕΣ αποτελεί τον κανόνα, η άρνηση εκτέλεσης έχει προβλεφθεί ως εξαίρεση, η οποία πρέπει να ερμηνεύεται στενά [απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, GN (Λόγος άρνησης που στηρίζεται στο υπέρτατο συμφέρον του παιδιού), C-261/22, EU:C:2023:1017, σκέψη 37 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
56 Συνακόλουθα, η απόφαση-πλαίσιο 2002/584 καθορίζει ρητώς τους λόγους υποχρεωτικής μη εκτέλεσης (άρθρο 3) και τους λόγους προαιρετικής μη εκτέλεσης (άρθρα 4 και 4α) του ΕΕΣ, καθώς και τις εγγυήσεις που πρέπει να παρέχει το κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος σε ειδικές περιπτώσεις (άρθρο 5) [βλ. απόφαση της 25ης Ιουλίου 2018, Minister for Justice and Equality (Πλημμέλειες του δικαστικού συστήματος), C-216/18 PPU, EU:C:2018:586, σκέψη 42 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
57 Σημειωτέον ότι ο τυχόν δυσανάλογος χαρακτήρας της ποινής που επιβλήθηκε από το δικαστήριο του κράτους μέλους έκδοσης του εντάλματος δεν περιλαμβάνεται μεταξύ των λόγων υποχρεωτικής ή προαιρετικής μη εκτέλεσης του ΕΕΣ οι οποίοι προβλέπονται στα άρθρα 3, 4 και 4α της απόφασης-πλαισίου 2002/584 (απόφαση της 14ης Ιουλίου 2022, Procureur général près la cour d’appel d’Angers, C‑168/21, EU:C:2022:558, σκέψη 66)
58 Εξάλλου, το Δικαστήριο έχει διαπιστώσει ότι ο λόγος προαιρετικής μη εκτέλεσης που προβλέπεται στο άρθρο 4, σημείο 1, της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584 –όπου ορίζεται ότι η δικαστική αρχή εκτέλεσης μπορεί να αρνηθεί την εκτέλεση ΕΕΣ αν, σε μία από τις περιπτώσεις του άρθρου 2, παράγραφος 4, της αποφάσεως-πλαισίου, η πράξη επί της οποίας βασίζεται το ΕΕΣ δεν συνιστά αξιόποινη πράξη κατά το δίκαιο του κράτους μέλους εκτέλεσης– συνεπάγεται αποκλειστικώς και μόνον ότι ελέγχεται αν τα πραγματικά στοιχεία της αξιόποινης πράξεως για την οποία εκδόθηκε το ΕΕΣ θα συνιστούσαν, καθ’ εαυτά, αξιόποινη πράξη και κατά το δίκαιο του κράτους μέλους εκτέλεσης, στην περίπτωση που είχαν λάβει χώρα στο έδαφός του. Συνεπώς, αυτός ο λόγος προαιρετικής μη εκτέλεσης δεν επιτρέπει στη δικαστική αρχή εκτέλεσης να αξιολογήσει, υπό το πρίσμα του άρθρου 49 παράγραφος 3, του Χάρτη, την ποινή που προβλέπεται ή επιβλήθηκε στο κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος (πρβλ. απόφαση της 14ης Ιουλίου 2022, Procureur général près la cour d’appel d’Angers, C-168/21, EU:C:2022:558, σκέψεις 67 και 68).
59 Πάντως, από το άρθρο 1, παράγραφος 3, της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584 προκύπτει ότι η απόφαση-πλαίσιο δεν είναι δυνατόν να έχει ως αποτέλεσμα την τροποποίηση της υποχρέωσης σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στον Χάρτη [απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, GN (Λόγος άρνησης στηριζόμενος στο υπέρτατο συμφέρον του παιδιού), C-261/22, EU:C:2023:1017, σκέψη 39].
60 Στηριζόμενο στην ως άνω διάταξη, το Δικαστήριο έχει δεχθεί ότι «υπό εξαιρετικές περιστάσεις» χωρούν περιορισμοί των αρχών της αμοιβαίας αναγνώρισης και της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών [απόφαση της 25ης Ιουλίου 2018, Minister for Justice and Equality (Πλημμέλειες του δικαστικού συστήματος), C-216/18 PPU, EU:C:2018:586, σκέψη 43].
61 Πιο συγκεκριμένα, το Δικαστήριο έχει αναγνωρίσει, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, την ύπαρξη δυνατότητας, ή ακόμη και υποχρέωσης, της δικαστικής αρχής εκτέλεσης να απέχει, βάσει του άρθρου 1, παράγραφος 3, της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584, από την εκτέλεση του ΕΕΣ, όταν, σε περίπτωση παράδοσης του ενδιαφερομένου στη δικαστική αρχή έκδοσης, υφίσταται πραγματικός κίνδυνος προσβολής των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στα άρθρα 4 (απαγόρευση απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης), 7 (δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής), 24 (δικαιώματα του παιδιού) ή 47 (δικαίωμα αποτελεσματικής προσφυγής ενώπιον αμερόληπτου δικαστηρίου) του Χάρτη [πρβλ. αποφάσεις της 5ης Απριλίου 2016, Aranyosi και Căldăraru, C‑404/15 και C-659/15 PPU, EU:C:2016:198, σκέψεις 89 έως 94, της 25ης Ιουλίου 2018, Minister for Justice and Equality (Πλημμέλειες του δικαστικού συστήματος), C-216/18 PPU, EU:C:2018:586, σκέψεις 59, 73 και 78, και της 21ης Δεκεμβρίου 2023, GN (Λόγος άρνησης στηριζόμενος στο υπέρτατο συμφέρον του παιδιού), C-261/22, EU:C:2023:1017, σκέψεις 43 και 55 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
62 Το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει συναφώς ότι όταν, στο πλαίσιο διαδικασίας εκτέλεσης ΕΕΣ δυνάμει της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584, εκτιμάται κατά πόσον συντρέχει πράγματι κίνδυνος προσβολής των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στον Χάρτη, όπως έχει μέχρι σήμερα αναγνωριστεί ως ενδεχόμενο σε σχέση με τα κατοχυρωμένα στα άρθρα 4, 7, 24 και 47 του Χάρτη δικαιώματα, η σχετική εξέταση πρέπει, κατ’ αρχήν, να διενεργείται σε δύο διακριτά στάδια, τα οποία δεν επιτρέπεται να συγχέονται, στον βαθμό που απαιτούν ανάλυση βάσει διαφορετικών κριτηρίων, και επιβάλλεται επομένως να διεξάγονται διαδοχικά (στο εξής: εξέταση σε δύο στάδια) (αποφάσεις της 5ης Απριλίου 2016, Aranyosi και Căldăraru, C-404/15 και C-659/15 PPU, EU:C:2016:198, σκέψεις 88 έως 94· της 29ης Ιουλίου 2024, Alchaster, C-202/24, EU:C:2024:649, σκέψη 52 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 17ης Μαρτίου 2026, Županijsko državno odvjetništvo, C-8/24, EU:C:2026:210, σκέψη 65).
63 Προς τον σκοπό αυτό, η δικαστική αρχή εκτέλεσης οφείλει, κατά το πρώτο στάδιο, να κρίνει εάν υφίστανται αντικειμενικά, αξιόπιστα, ακριβή και δεόντως επικαιροποιημένα στοιχεία από τα οποία να προκύπτει η ύπαρξη πραγματικού κινδύνου προσβολής κάποιου εκ των προαναφερθέντων θεμελιωδών δικαιωμάτων στο κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος λόγω πλημμελειών που είτε είναι συστημικές ή γενικευμένες είτε θίγουν ειδικότερα μια αντικειμενικώς προσδιορίσιμη ομάδα ατόμων στην οποία ανήκει ο ενδιαφερόμενος [πρβλ. αποφάσεις της 5ης Απριλίου 2016, Aranyosi και Căldăraru, C-404/15 και C‑659/15 PPU, EU:C:2016:198, σκέψη 89· της 31ης Ιανουαρίου 2023, Puig Gordi κ.λπ., C-158/21, EU:C:2023:57, σκέψη 102, και της 21ης Δεκεμβρίου 2023, GN (Λόγος άρνησης στηριζόμενος στο υπέρτατο συμφέρον του παιδιού), C-261/22, EU:C:2023:1017, σκέψη 47].
64 Κατά το δεύτερο στάδιο της εξέτασης, η δικαστική αρχή εκτέλεσης οφείλει να ελέγξει συγκεκριμένα και με εμπεριστατωμένο τρόπο σε ποιον βαθμό οι πλημμέλειες που διαπιστώθηκαν κατά το πρώτο στάδιο της εξέτασης είναι δυνατόν να έχουν επιπτώσεις για το πρόσωπο εις βάρος του οποίου έχει εκδοθεί ΕΕΣ και αν, λαμβανομένης υπόψη της προσωπικής κατάστασης του ενδιαφερομένου, υφίστανται σοβαροί και αποδεδειγμένοι λόγοι για να θεωρηθεί ότι θα διατρέξει πραγματικό κίνδυνο προσβολής των εν λόγω θεμελιωδών δικαιωμάτων του σε περίπτωση παράδοσής του στο κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος [πρβλ. αποφάσεις της 5ης Απριλίου 2016, Aranyosi και Căldăraru, C‑404/15 και C-659/15 PPU, EU:C:2016:198, σκέψη 94, της 31ης Ιανουαρίου 2023, Puig Gordi κ.λπ., C-158/21, EU:C:2023:57, σκέψη 106, και της 21ης Δεκεμβρίου 2023, GN (Λόγος άρνησης στηριζόμενος στο υπέρτατο συμφέρον του παιδιού), C-261/22, EU:C:2023:1017, σκέψη 48].
65 Όπως όμως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, και ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 54 έως 69 των προτάσεών του, η συλλογιστική που εκτέθηκε στις σκέψεις 60 έως 64 της παρούσας αποφάσεως ισχύει και όταν το πρόσωπο σε βάρος του οποίου έχει εκδοθεί ΕΕΣ επικαλείται ενώπιον της δικαστικής αρχής εκτέλεσης την ύπαρξη κινδύνου προσβολής του θεμελιώδους δικαιώματος που κατοχυρώνεται στο άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη. Ως εκ τούτου, μολονότι η δικαστική αρχή εκτέλεσης μπορεί, κατ’ εξαίρεση, να αρνηθεί την παράδοση του ενδιαφερομένου σε περίπτωση που διαπιστώσει ότι υπάρχει όντως πραγματικός κίνδυνος παραβίασης της αρχής της αναλογικότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών, όπως αυτή κατοχυρώνεται στο άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη, εντούτοις μια τέτοια διαπίστωση είναι δυνατή μόνον εφόσον έχει προηγηθεί η εξέταση σε δύο στάδια, η οποία, ελλείψει συνδρομής κάποιου εκ των θεσπισθέντων από τον ενωσιακό νομοθέτη ειδικών λόγων άρνησης αναγνώρισης και εκτέλεσης λόγω της προσβολής θεμελιωδών δικαιωμάτων, ερείδεται στην ερμηνεία της γενικής διατάξεως του άρθρου 1, παράγραφος 3, της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584.
66 Ειδικότερα, η υποχρέωση να έχει προηγουμένως διαπιστωθεί η ύπαρξη πλημμελειών όπως οι περιγραφείσες στη σκέψη 63 της παρούσας αποφάσεως, ως προϋπόθεση για να μπορεί κατόπιν να ελεγχθεί συγκεκριμένα και με εμπεριστατωμένο τρόπο αν το πρόσωπο εις βάρος του οποίου έχει εκδοθεί ΕΕΣ θα διατρέξει πραγματικό κίνδυνο προσβολής θεμελιώδους δικαιώματός του, έχει ακριβώς ως σκοπό να αποτρέψει το ενδεχόμενο να διενεργείται τέτοιος έλεγχος όχι μόνον κατ’ εξαίρεση αλλά και σε άλλες περιπτώσεις, και συνιστά επομένως συνέπεια του απορρέοντος από την αρχή της αμοιβαίας εμπιστοσύνης τεκμηρίου ότι το κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα (πρβλ. αποφάσεις της 31ης Ιανουαρίου 2023, Puig Gordi κ.λπ., C-158/21, EU:C:2023:57, σκέψεις 114 έως 116, και της 29ης Ιουλίου 2024, Alchaster, C‑202/24, EU:C:2024:649, σκέψη 59).
67 Η συμμόρφωση με την ανωτέρω υποχρέωση καθιστά, μεταξύ άλλων, δυνατή τη διασφάλιση της κατανομής των ευθυνών μεταξύ του κράτους μέλους έκδοσης του εντάλματος και του κράτους μέλους εκτέλεσής του όσον αφορά τη διαφύλαξη των σύμφυτων με τα θεμελιώδη δικαιώματα επιταγών που απορρέει από την πλήρη εφαρμογή των αρχών της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και αναγνώρισης, οι οποίες είναι το θεμέλιο της λειτουργίας του μηχανισμού του ΕΕΣ (απόφαση της 29ης Ιουλίου 2024, Alchaster, C-202/24, EU:C:2024:649, σκέψη 60 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
68 Πράγματι, αν γινόταν δεκτό ότι η εκτίμηση της αναλογικότητας της στερητικής της ελευθερίας ποινής που επιβλήθηκε στον εκζητούμενο από τα δικαστήρια του κράτους μέλους έκδοσης του εντάλματος μπορεί να ελεγχθεί συγκεκριμένα και με εμπεριστατωμένο τρόπο από τη δικαστική αρχή εκτέλεσης για τον λόγο και μόνον ότι προβάλλεται ενώπιόν της το επιχείρημα ότι η ποινή είναι δυσανάλογη, τούτο θα ισοδυναμούσε με απονομή στη δικαστική αρχή εκτέλεσης μιας γενικής αρμοδιότητας επανεξέτασης των δικαστικών αποφάσεων ουσίας που λαμβάνονται στο κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος, όπερ θα αντέβαινε στις αρχές της εμπιστοσύνης και της αμοιβαίας αναγνώρισης και θα υπονόμευε την αποτελεσματικότητα του συστήματος δικαστικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, του οποίου το ΕΕΣ, όπως προβλέπεται από τον ενωσιακό νομοθέτη, αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 31ης Ιανουαρίου 2023, Puig Gordi κ.λπ., C-158/21, EU:C:2023:57, σκέψη 88).
69 Επιπλέον, το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει ότι η αναγνώριση μόνον κατ’ εξαίρεση της δυνατότητας να ελεγχθεί αν ένα άλλο κράτος μέλος έχει πράγματι σεβαστεί, σε συγκεκριμένη περίπτωση, τα θεμελιώδη δικαιώματα που κατοχυρώνονται στον Χάρτη συνδέεται με την ίδια τη φύση της Ένωσης και συμβάλλει στην ισορροπία επί της οποίας αυτή εδράζεται [πρβλ. γνωμοδότηση 2/13, (Προσχώρηση της Ένωσης στην ΕΣΔΑ), της 18ης Δεκεμβρίου 2014, EU:C:2014:2454, σκέψεις 193 και 194, και απόφαση της 29ης Ιουλίου 2024, Alchaster, C-202/24, EU:C:2024:649, σκέψη 64].
70 Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των περιστάσεων της υπό κρίση υποθέσεως και εκείνων της υποθέσεως επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 18ης Απριλίου 2023, E. D. L. (Λόγος άρνησης στηριζόμενος στην ασθένεια) (C-699/21, EU:C:2023:295), όπου το Δικαστήριο είχε δεχθεί ότι η δικαστική αρχή εκτέλεσης μπορεί, υπό ορισμένες αυστηρές προϋποθέσεις, να αρνηθεί την εκτέλεση ΕΕΣ εφόσον αποδεικνύεται ότι η παράδοση προσώπου που πάσχει από σοβαρή ασθένεια θα το εξέθετε σε πραγματικό κίνδυνο σημαντικής μείωσης του προσδόκιμου ζωής του ή ταχείας, ουσιώδους και μη αναστρέψιμης επιδείνωσης της κατάστασης της υγείας του. Και τούτο διότι, σε μια τέτοια περίπτωση, ο πραγματικός κίνδυνος προσβολής των θεμελιωδών δικαιωμάτων τον οποίο διατρέχει ο ενδιαφερόμενος προκύπτει κατά βάση από πραγματικές περιστάσεις συνδεόμενες με την κατάσταση της υγείας του, οι οποίες, αφενός, είναι εγγενείς και εξ ορισμού προσωπικές και, αφετέρου, εξετάζονται από τη δικαστική αρχή εκτέλεσης μόνον άπαξ και ο ενδιαφερόμενος βρίσκεται στο έδαφος του κράτους μέλους εκτέλεσης του εντάλματος. Συνεπώς, δεν παρίσταται τότε αναγκαία η εξέταση σε δύο στάδια με βάση τη συλλογιστική που εκτέθηκε στις σκέψεις 65 έως 69 της παρούσας αποφάσεως.
71 Όσον αφορά εν προκειμένω την απαιτούμενη κατά το πρώτο στάδιο της εξέτασης εκτίμηση της ύπαρξης πλημμελειών όπως οι περιγραφείσες στη σκέψη 63 της παρούσας αποφάσεως, υπενθυμίζεται ότι η απόφαση-πλαίσιο 2002/584 δεν έχει ως σκοπό να εναρμονίσει, από πλευράς των στοιχείων της αντικειμενικής τους υπόστασης ή των ποινών που επισύρουν, τα εγκλήματα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της όπως ορίζεται στο άρθρο της 2 παράγραφος 1. Επομένως, ο ορισμός των εγκλημάτων και των εφαρμοστέων ποινών εξακολουθεί να εμπίπτει, ελλείψει μέτρων εναρμόνισης, στην αρμοδιότητα του δικαίου του κράτους μέλους έκδοσης του εντάλματος. Όπως όμως προκύπτει από το άρθρο 1, παράγραφος 3, της ίδιας αποφάσεως-πλαισίου, το εν λόγω κράτος μέλος οφείλει, κατά την έκδοση του ΕΕΣ, να σέβεται τόσο τα θεμελιώδη δικαιώματα που κατοχυρώνονται στον Χάρτη όσο και τις γενικές αρχές του ενωσιακού δικαίου οι οποίες διακηρύσσονται στο άρθρο 6 ΣΕΕ, και, κατά συνέπεια, να τηρεί την αρχή της αναλογικότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών (πρβλ. απόφαση της 3ης Μαΐου 2007, Advocaten voor de Wereld, C-303/05, EU:C:2007:261, σκέψεις 52 και 53).
72 Ως προς την απόφαση-πλαίσιο 2004/757, στην οποία παραπέμπει το αιτούν δικαστήριο με τα ερωτήματά του, από την αιτιολογική της σκέψη 3 καθίσταται σαφές ότι αυτή η απόφαση-πλαίσιο θεσπίζει ελάχιστους κανόνες αναφορικά με τα στοιχεία της αντικειμενικής υπόστασης των εγκλημάτων και με τις εφαρμοστέες ποινές στον τομέα της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών και πρόδρομων ουσιών, ώστε να διαμορφωθεί μια κοινή προσέγγιση σε ενωσιακό επίπεδο για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών. Μία εκ των νομικών βάσεων για την έκδοση της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757 ήταν το άρθρο 31, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΕΕ, το οποίο προέβλεπε ειδικότερα ότι η από κοινού δράση για τη δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις περιλαμβάνει την προοδευτική θέσπιση μέτρων για τον καθορισμό τέτοιων ελάχιστων κανόνων (βλ. απόφαση της 11ης Ιουνίου 2020, Prokuratura Rejonowa w Słupsku, C-634/18, EU:C:2020:455, σκέψεις 32 και 33).
73 Από το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, και το άρθρο 4, παράγραφος 1, της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757 προκύπτει ότι κάθε κράτος μέλος οφείλει να λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα ώστε, μεταξύ άλλων, η μεταφορά και η εισαγωγή ναρκωτικών να χαρακτηρίζονται ως έγκλημα και να τιμωρούνται με αποτελεσματική, αναλογική και αποτρεπτική ποινή φυλάκισης μέγιστης διάρκειας τουλάχιστον ενός έως τριών ετών. Επιπλέον, το άρθρο 4, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757 ορίζει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να προβλέπουν, για το ως άνω έγκλημα, την επιβολή μέγιστης στερητικής της ελευθερίας ποινής διάρκειας τουλάχιστον πέντε έως δέκα ετών, σε περίπτωση που πρόκειται για «ναρκωτικά τα οποία βλάπτουν τα μέγιστα την υγεία».
74 Πάντως, από τη μία πλευρά, το άρθρο 2, παράγραφος 2, της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757 αποκλείει από το πεδίο εφαρμογής της, μεταξύ άλλων, τη μεταφορά και την εισαγωγή ναρκωτικών όταν γίνονται με αποκλειστικό σκοπό την προσωπική χρήση, όπως αυτή ορίζεται από την εφαρμοστέα εθνική νομοθεσία. Από την άλλη πλευρά, όπως επισημαίνεται στην αιτιολογική σκέψη 4 της αποφάσεως-πλαισίου 2004/757, ναι μεν δυνάμει της αρχής της επικουρικότητας η δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να επικεντρωθεί στα σοβαρότερα είδη αδικημάτων που αφορούν τα ναρκωτικά, πλην όμως ο αποκλεισμός από το πεδίο εφαρμογής της αποφάσεως-πλαισίου ορισμένων πράξεων σχετικών με την προσωπική χρήση δεν αποτελεί κατευθυντήρια γραμμή του Συμβουλίου αναφορικά με τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη θα πρέπει να αντιμετωπίζουν τέτοιες πράξεις στην εθνική τους νομοθεσία (πρβλ. απόφαση της 11ης Ιουνίου 2020, Prokuratura Rejonowa w Słupsku, C-634/18, EU:C:2020:455, σκέψη 36).
75 Ως εκ τούτου, εφόσον η απόφαση-πλαίσιο 2004/757 θεσπίζει απλώς ελάχιστους κανόνες όσον αφορά τα στοιχεία της αντικειμενικής υπόστασης των εγκλημάτων και τις εφαρμοστέες ποινές σε υποθέσεις παράνομης διακίνησης ναρκωτικών και πρόδρομων ουσιών, η ύπαρξη διαφορών μεταξύ των μέτρων εφαρμογής της προαναφερθείσας αποφάσεως-πλαισίου στις διάφορες εθνικές έννομες τάξεις και, κατά μείζονα λόγο, διαφορών, ακόμη και σημαντικών, μεταξύ των εθνικών μέτρων που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της, δεν μπορεί, καθ’ εαυτήν, να θεωρηθεί επαρκής για να αποδειχθεί ότι υφίσταται πραγματικός κίνδυνος παραβίασης της αρχής της αναλογικότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 11ης Ιουνίου 2020, Prokuratura Rejonowa w Słupsku, C-634/18, EU:C:2020:455, σκέψη 46 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
76 Υπογραμμίζεται δε ότι η εκτίμηση της ύπαρξης τέτοιου κινδύνου πρέπει να διενεργείται από τη δικαστική αρχή εκτέλεσης με γνώμονα τις προδιαγραφές προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων τις οποίες εγγυάται το ενωσιακό δίκαιο, και όχι βάσει του εθνικού της δικαίου [πρβλ. απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, GN (Λόγος άρνησης στηριζόμενος στο υπέρτατο συμφέρον του παιδιού), C-261/22, EU:C:2023:1017, σκέψη 44 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
77 Ελλείψει πλήρους εναρμόνισης των κανόνων του ποινικού δικαίου, οι επιλογές του κράτους μέλους εκτέλεσης του εντάλματος στο πεδίο της αντεγκληματικής πολιτικής είναι πιθανόν να αποκλίνουν σημαντικά από τις επιλογές στις οποίες προβαίνει στον ίδιο τομέα το κράτος μέλος έκδοσής του. Συνεπώς, η ύπαρξη διαφορών, ακόμη και αισθητών, μεταξύ των διατάξεων που ισχύουν στα δύο αυτά κράτη μέλη και διέπουν την επιμέτρηση της επιβλητέας στερητικής της ελευθερίας ποινής για το αδίκημα σε σχέση με το οποίο εκδόθηκε το ΕΕΣ δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι στοιχειοθετεί πραγματικό κίνδυνο προσβολής των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
78 Εξάλλου, εάν η ύπαρξη τέτοιων διαφορών ανάμεσα στις ποινές που επιβάλλονται για το συγκεκριμένο είδος αδικήματος βάσει της νομοθεσίας του κράτους μέλους έκδοσης του εντάλματος και σε εκείνες οι οποίες θα εφαρμόζονταν σύμφωνα με τη νομοθεσία του κράτους μέλους εκτέλεσης αρκούσε, καθ’ εαυτήν, για να στηρίξει τυχόν διαπίστωση της δικαστικής αρχής εκτέλεσης ότι στο κράτος μέλος έκδοσης υφίστανται, αναφορικά με την τήρηση της προβλεπόμενης στο άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη αρχής της αναλογικότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών, συστημικές ή γενικευμένες πλημμέλειες ή ακόμη και πλημμέλειες που θίγουν ειδικότερα μια αντικειμενικώς προσδιορίσιμη ομάδα προσώπων στην οποία ανήκει ο ενδιαφερόμενος, με συνέπεια να χωρεί άρνηση εκτέλεσης του ΕΕΣ βάσει του άρθρου 1, παράγραφος 3, της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584, θα συνέτρεχε αυξημένος κίνδυνος ατιμωρησίας καταδικασθέντων φυγοποίνων ή ύποπτων για την τέλεση αδικήματος φυγοδίκων. Ένας όμως από τους σκοπούς της εν λόγω αποφάσεως-πλαισίου είναι ακριβώς η καταπολέμηση της ατιμωρησίας [βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 22ας Φεβρουαρίου 2022, Openbaar Ministerie (Δικαστήριο συσταθέν με νόμο στο κράτος μέλος εκδόσεως του εντάλματος), C‑562/21 PPU και C‑563/21 PPU, EU:C:2022:100, σκέψη 62].
79 Ως προς τις επιταγές οι οποίες απορρέουν από το άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, δυνάμει της αρχής που διατυπώνεται στη συγκεκριμένη διάταξη, η αυστηρότητα των κυρώσεων πρέπει να είναι ανάλογη προς τη βαρύτητα των κολαζόμενων παραβάσεων, ενώ απαιτείται ιδίως να διασφαλίζεται ένα πραγματικά αποτρεπτικό αποτέλεσμα, το οποίο όμως να μην υπερβαίνει, παράλληλα, τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των σκοπών που θεμιτώς επιδιώκονται με την επίμαχη νομοθεσία [βλ. αποφάσεις της 6ης Οκτωβρίου 2021, A (Διέλευση συνόρων με σκάφος αναψυχής), C-35/20, EU:C:2021:813, σκέψη 84, και της 19ης Οκτωβρίου 2023, G. ST. T. (Αναλογικότητα της ποινής σε περίπτωση προσβολής του δικαιώματος επί σήματος), C-655/21, EU:C:2023:791, σκέψη 65 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].
80 Το Δικαστήριο έχει αποφανθεί επίσης ότι η αρχή της αναλογικότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών επιτάσσει να λαμβάνονται υπόψη, κατά τον καθορισμό της κύρωσης, και δη όταν αυτή συνίσταται σε στερητική της ελευθερίας ποινή, οι ατομικές περιστάσεις της υποθέσεως [πρβλ. απόφαση της 19ης Οκτωβρίου 2023, G. ST. T. (Αναλογικότητα της ποινής σε περίπτωση προσβολής του δικαιώματος επί σήματος), C-655/21, EU:C:2023:791, σκέψεις 67 και 81].
81 Για την εκτίμηση της αναλογικότητας των κυρώσεων πρέπει να λαμβάνονται περαιτέρω υπόψη τόσο η δυνατότητα του εθνικού δικαστηρίου να μεταβάλει τον αναγραφόμενο στο κατηγορητήριο νομικό χαρακτηρισμό της πράξεως, δεδομένου ότι μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την επιβολή ηπιότερης κύρωσης, όσο και η δυνατότητά του να προσαρμόσει την κύρωση στη βαρύτητα του διαπραχθέντος αδικήματος [αποφάσεις της 19ης Οκτωβρίου 2023, G. ST. T. (Αναλογικότητα της ποινής σε περίπτωση προσβολής του δικαιώματος επί σήματος), C-655/21, EU:C:2023:791, σκέψη 68, και της 3ης Ιουλίου 2025, Beach and bar management, C-733/23, EU:C:2025:515, σκέψη 50].
82 Κατά συνέπεια, λαμβανομένων υπόψη, αφενός, της κατανομής των αρμοδιοτήτων στο πλαίσιο του συστήματος που καθιερώνει η απόφαση-πλαίσιο 2002/584 και, αφετέρου, της κεντρικής θέσης που αναγνωρίζεται στις αρχές της αμοιβαίας αναγνώρισης και εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών για τη λειτουργία του συστήματος αυτού καθώς και για την υλοποίηση του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, στο πλαίσιο της εκτέλεσης ΕΕΣ, η δικαστική αρχή εκτέλεσης μπορεί να διαπιστώσει ότι στο κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος υφίστανται, όσον αφορά την τήρηση της προβλεπόμενης στο άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη αρχής της αναλογικότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών, συστημικές ή γενικευμένες πλημμέλειες ή ακόμη πλημμέλειες που θίγουν ειδικότερα μια αντικειμενικώς προσδιορίσιμη ομάδα προσώπων στην οποία ανήκει ο ενδιαφερόμενος, μόνον όταν η νομοθεσία ή η νομολογιακή πρακτική του κράτους μέλους έκδοσης του εντάλματος βάσει της οποίας επιβλήθηκε η στερητική της ελευθερίας ποινή παραβιάζουν την ως άνω αρχή κατά τρόπο πρόδηλο και σοβαρό, χωρίς να υφίσταται, στο ίδιο κράτος μέλος, αποτελεσματικό μέσο ένδικης προστασίας ικανό να θεραπεύσει την παραβίαση.
83 Ο αυξημένος βαθμός σοβαρότητας της παραβίασης αυτής πρέπει οπωσδήποτε να διαπιστώνεται από τη δικαστική αρχή εκτέλεσης όταν η εθνική νομοθεσία του κράτους μέλους έκδοσης του εντάλματος βάσει της οποίας επιβλήθηκε η στερητική της ελευθερίας ποινή προβλέπει τη δυνατότητα, ή ακόμη και την υποχρέωση, του αρμόδιου εθνικού δικαστηρίου να επιβάλει στερητικές της ελευθερίας ποινές που έχουν τόσο δυσανάλογο χαρακτήρα ώστε να ισοδυναμούν με απάνθρωπες ή εξευτελιστικές ποινές, κατά την έννοια του άρθρου 4 του Χάρτη, του οποίου το νόημα και το περιεχόμενο αντιστοιχούν σε εκείνα του άρθρου 3 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (ΕΣΔΑ), που υπογράφηκε στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950.
84 Πέραν των περιπτώσεων που μνημονεύθηκαν στην προηγούμενη σκέψη της παρούσας αποφάσεως, πρόδηλη και σοβαρή παραβίαση της προβλεπόμενης στο άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη αρχής της αναλογικότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών πρέπει επίσης να διαπιστώνεται από τη δικαστική αρχή εκτέλεσης όταν αυτή έχει στη διάθεσή της αντικειμενικά, αξιόπιστα, ακριβή και δεόντως επικαιροποιημένα στοιχεία από τα οποία προκύπτει ότι η ποινική νομοθεσία του κράτους μέλους έκδοσης του εντάλματος όχι μόνον δεν λαμβάνει καθόλου υπόψη, κατά τον καθορισμό των ποινών που προβλέπει, τη βαρύτητα του διαπραχθέντος αδικήματος αλλά, επιπλέον, δεν επιτρέπει στο εθνικό δικαστήριο να συνεκτιμήσει τις σχετικές με τη βαρύτητα του διαπραχθέντος αδικήματος ατομικές περιστάσεις της υποθέσεως προκειμένου να προσαρμόσει ανάλογα την ποινή, στο πλαίσιο επιμέτρησής της εντός των ορίων που θέτει η προαναφερθείσα εθνική νομοθεσία ή κατ’ εφαρμογήν των προβλεπόμενων από αυτήν δυνατοτήτων μείωσης της ποινής ή μέσω ενδεχόμενου επαναχαρακτηρισμού του αδικήματος, όπως περιγράφηκε στη σκέψη 81 της παρούσας αποφάσεως.
85 Σε περίπτωση που η δικαστική αρχή εκτέλεσης εκτιμά ότι οι πληροφορίες τις οποίες έχει στη διάθεσή της δεν επαρκούν για να μπορέσει να ελέγξει εάν υφίστανται στο κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος συστημικές ή γενικευμένες πλημμέλειες ή πλημμέλειες που θίγουν ειδικότερα μια αντικειμενικώς προσδιορίσιμη ομάδα σε σχέση με την τήρηση της αρχής της αναλογικότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών, έχει παρά ταύτα την ευχέρεια, δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584 να ζητήσει από την αρμόδια αρχή του κράτους μέλους έκδοσης του εντάλματος να της παράσχει επειγόντως συμπληρωματικές πληροφορίες, προκειμένου να λάβει και άλλα αναγκαία προς τούτο στοιχεία.
86 Εντούτοις, η εν λόγω ευχέρεια, παρότι η δικαστική αρχή εκτέλεσης είναι ελεύθερη να κάνει χρήση της, παραμένει μια έσχατη λύση αποκλειστικώς για τις εξαιρετικές περιπτώσεις στις οποίες η δικαστική αρχή εκτέλεσης κρίνει ότι δεν διαθέτει όλα τα απαραίτητα τυπικά στοιχεία ώστε να αποφανθεί κατεπειγόντως επί της παράδοσης (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 23ης Ιανουαρίου 2018, Piotrowski, C-367/16EU:C:2018:27, σκέψη 61).
87 Εν πάση περιπτώσει, η εξέταση στην οποία προβαίνει η δικαστική αρχή εκτέλεσης πρέπει να περιορίζεται αυστηρά στις πτυχές που αφορούν την τήρηση της αρχής της αναλογικότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών και να μην καταλήγει, στην πράξη, σε επανεξέταση της ανάλυσης την οποία έχουν ήδη πραγματοποιήσει τα ποινικά δικαστήρια που αποφαίνονται επί της ουσίας στο κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος και η οποία αποτελεί τη βάση του ΕΕΣ.
88 Εν προκειμένω, αφενός, η επίδικη ρουμανική ρύθμιση, στον βαθμό που προβλέπει στερητική της ελευθερίας ποινή διάρκειας τουλάχιστον επτά ετών σε περίπτωση καταδίκης για πράξεις εισαγωγής ναρκωτικών «υψηλού κινδύνου», όπως οι επίμαχες στην κύρια δίκη, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι προβλέπει απάνθρωπες ή εξευτελιστικές ποινές κατά την έννοια του άρθρου 4 του Χάρτη, του οποίου η έννοια και το περιεχόμενο αντιστοιχούν σε εκείνα του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ.
89 Αφετέρου, μολονότι το ελάχιστο όριο της ποινής καθορίζεται στα επτά έτη, παρατηρείται ότι η επίδικη εθνική ρύθμιση καθιστά δυνατή την εξατομίκευση της ποινής, μεταξύ άλλων προκειμένου να ληφθούν υπόψη η βαρύτητα του αδικήματος και οι προσωπικές περιστάσεις του καταδικασθέντος. Πιο συγκεκριμένα, από τη δικογραφία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο προκύπτει ότι στοιχεία όπως ο σκοπός της τέλεσης της αξιόποινης πράξεως και η ποσότητα των «υψηλού κινδύνου» ναρκωτικών μπορούν να ληφθούν υπόψη από το αρμόδιο ρουμανικό δικαστήριο προκειμένου να επιβληθεί ποινή προσανατολισμένη προς το ελάχιστο όριο των επτά ετών, όπως επίσης και ότι το δικαστήριο αυτό φαίνεται να έχει πράγματι κάνει χρήση της ως άνω δυνατότητας στην προκειμένη περίπτωση. Επιπλέον, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 79 έως 84 των προτάσεών του, το ρουμανικό δίκαιο δεν φαίνεται να στερεί από το αρμόδιο δικαστήριο τη δυνατότητα να μεταβάλει τον χαρακτηρισμό του αδικήματος σε σχέση με τον αναγραφόμενο στο κατηγορητήριο, παραδείγματος χάριν όταν διαπιστώνει ότι δεν πρόκειται για «υψηλού κινδύνου» ναρκωτικά, δυνατότητα η οποία μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την επιβολή λιγότερο αυστηρής κύρωσης. Πέραν τούτου, ελαφρυντικές περιστάσεις και άλλες ειδικές περιστάσεις της υπό υποθέσεως –όπως σχετικές με το διαπραχθέν αδίκημα περιστάσεις που μειώνουν τη βαρύτητά του ή την απειλή την οποία συνιστά ο δράστης του– μπορούν να οδηγήσουν το ίδιο δικαστήριο να μειώσει την επιβαλλόμενη ποινή και κάτω του ελάχιστου ορίου.
90 Εάν το αρμόδιο ρουμανικό δικαστήριο έκρινε ότι καμία από τις προαναφερθείσες ελαφρυντικές ή άλλες ειδικές περιστάσεις δεν συνέτρεχε εν προκειμένω, ενέπιπτε στην αποκλειστική του αρμοδιότητα να προβεί σε μια τέτοια κρίση με γνώμονα, μεταξύ άλλων, τα αποδεικτικά στοιχεία που είχε στη διάθεσή του και τη συμπεριφορά του DZ.
91 Εξάλλου, ουδέν στοιχείο της δικογραφίας ενώπιον του Δικαστηρίου υποδηλώνει ότι δεν υφίστανται, στη Ρουμανία, τα μέσα ένδικης προστασίας τα οποία είναι αναγκαία για τη διασφάλιση αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας του εκζητουμένου. Αντιθέτως, από τη δικογραφία καθώς και από την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου προκύπτει ότι ο DZ έκανε χρήση των διαθέσιμων μέσων ένδικης προστασίας που του παρείχαν τη δυνατότητα να προσβάλει, τόσο κατ’ έφεση όσο και κατ’ αναίρεση, την επιβληθείσα εις βάρος του ποινή.
92 Ως εκ τούτου, δεν είναι δυνατόν, στην περίπτωση μιας εθνικής νομοθεσίας όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύρια δίκης, να γίνει λόγος για διαπίστωση πλημμελειών όπως οι περιγραφείσες στη σκέψη 63 της παρούσας αποφάσεως. Επομένως, δεν χωρεί, κατ’ επίκληση του άρθρου 1, παράγραφος 3, της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584, ερμηνευόμενου υπό το πρίσμα του άρθρου 49, παράγραφος 3, του Χάρτη, άρνηση εκτέλεσης ΕΕΣ εκδοθέντος προς έκτιση στερητικής της ελευθερίας ποινής επιβληθείσας δυνάμει τέτοιας νομοθεσίας.
93 Υπό τις συνθήκες αυτές, παρέλκει η εξέταση του ζητήματος αν τα κριτήρια που πρέπει να αναλυθούν στο πλαίσιο του προαναφερθέντος στη σκέψη 64 της παρούσας αποφάσεως δεύτερου σταδίου της εξέτασης σε δύο στάδια, πληρούνται λόγω πραγματικού κινδύνου παραβίασης της αρχής της αναλογικότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών σε περίπτωση παράδοσης στο κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος. Ομοίως, παρέλκει η απάντηση στο ειδικότερο ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου ως προς το αν η εγγύηση την οποία πρέπει να παράσχει το κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος είναι ικανή να άρει τον πραγματικό κίνδυνο παράβασης του άρθρου 49, παράγραφος 3, του Χάρτη σε περίπτωση εκτέλεσης δυσανάλογης αμετάκλητης ποινής και, ενδεχομένως, ποια μορφή θα μπορούσε να λάβει μια τέτοια εγγύηση.
94 Κατόπιν όλων των ανωτέρω σκέψεων, στα υποβληθέντα ερωτήματα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 1, παράγραφοι 2 και 3, της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 49, παράγραφος 3, του Χάρτη, έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει στη δικαστική αρχή εκτέλεσης να αρνηθεί να εκτελέσει ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης εκδοθέν προς έκτιση στερητικής της ελευθερίας ποινής, με την αιτιολογία ότι, κατά την κρίση της, η ποινή αυτή είναι δυσανάλογη λαμβανομένων υπόψη των συγκεκριμένων περιστάσεων που χαρακτηρίζουν το αδίκημα για το οποίο επιβλήθηκε, εφόσον η δικαστική αρχή εκτέλεσης δεν έχει στη διάθεσή της αντικειμενικά, αξιόπιστα, ακριβή και δεόντως επικαιροποιημένα στοιχεία από τα οποία να προκύπτει ότι υφίσταται, στο κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος, πραγματικός κίνδυνος παραβίασης της κατοχυρωμένης στην εν λόγω διάταξη του Χάρτη αρχής της αναλογικότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών, λόγω της ύπαρξης πλημμελειών που είτε είναι συστημικές ή γενικευμένες είτε θίγουν ειδικότερα μια αντικειμενικώς προσδιορίσιμη ομάδα προσώπων στην οποία ανήκει ο ενδιαφερόμενος. Η ύπαρξη τέτοιων πλημμελειών είναι δυνατόν να διαπιστωθεί μόνο σε περίπτωση που η νομοθεσία ή η νομολογιακή πρακτική του κράτους μέλους έκδοσης του εντάλματος βάσει της οποίας επιβλήθηκε η στερητική της ελευθερίας ποινή παραβιάζουν κατά τρόπο πρόδηλο και σοβαρό την προαναφερθείσα αρχή –παραδείγματος χάριν διότι δεν επιτρέπουν στο αρμόδιο δικαστήριο του κράτους μέλους έκδοσης να συνεκτιμήσει τις σχετικές με τη βαρύτητα του διαπραχθέντος αδικήματος ατομικές περιστάσεις της υποθέσεως προκειμένου να προσαρμόσει ανάλογα την ποινή, στο πλαίσιο επιμέτρησής της εντός των ορίων που θέτει η οικεία εθνική νομοθεσία ή κατ’ εφαρμογήν των προβλεπόμενων από αυτήν δυνατοτήτων μείωσης της ποινής ή μέσω ενδεχόμενου επαναχαρακτηρισμού του αδικήματος.
Επί των δικαστικών εξόδων
95 Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφαίνεται:
Το άρθρο 1, παράγραφοι 2 και 3, της αποφάσεως-πλαισίου 2002/584/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2002, για το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης και τις διαδικασίες παράδοσης μεταξύ των κρατών μελών, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση-πλαίσιο 2009/299/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2009, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 49, παράγραφος 3, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
έχει την έννοια ότι:
δεν επιτρέπει στη δικαστική αρχή εκτέλεσης να αρνηθεί να εκτελέσει ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης εκδοθέν προς έκτιση στερητικής της ελευθερίας ποινής, με την αιτιολογία ότι, κατά την κρίση της, η ποινή αυτή είναι δυσανάλογη λαμβανομένων υπόψη των συγκεκριμένων περιστάσεων που χαρακτηρίζουν το αδίκημα για το οποίο επιβλήθηκε, εφόσον η δικαστική αρχή εκτέλεσης δεν έχει στη διάθεσή της αντικειμενικά, αξιόπιστα, ακριβή και δεόντως επικαιροποιημένα στοιχεία από τα οποία να προκύπτει ότι υφίσταται, στο κράτος μέλος έκδοσης του εντάλματος, πραγματικός κίνδυνος παραβίασης της κατοχυρωμένης στην εν λόγω διάταξη του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων αρχής της αναλογικότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών, λόγω της ύπαρξης πλημμελειών που είτε είναι συστημικές ή γενικευμένες είτε θίγουν ειδικότερα μια αντικειμενικώς προσδιορίσιμη ομάδα προσώπων στην οποία ανήκει ο ενδιαφερόμενος.
Η ύπαρξη τέτοιων πλημμελειών είναι δυνατόν να διαπιστωθεί μόνο σε περίπτωση που η νομοθεσία ή η νομολογιακή πρακτική του κράτους μέλους έκδοσης του εντάλματος βάσει της οποίας επιβλήθηκε η στερητική της ελευθερίας ποινή παραβιάζουν κατά τρόπο πρόδηλο και σοβαρό την προαναφερθείσα αρχή –παραδείγματος χάριν διότι δεν επιτρέπουν στο αρμόδιο δικαστήριο του κράτους μέλους έκδοσης να συνεκτιμήσει τις σχετικές με τη βαρύτητα του διαπραχθέντος αδικήματος ατομικές περιστάσεις της υποθέσεως προκειμένου να προσαρμόσει ανάλογα την ποινή, στο πλαίσιο επιμέτρησής της εντός των ορίων που θέτει η οικεία εθνική νομοθεσία ή κατ’ εφαρμογήν των προβλεπόμενων από αυτήν δυνατοτήτων μείωσης της ποινής ή μέσω ενδεχόμενου επαναχαρακτηρισμού του αδικήματος.
(υπογραφές)