ΑΠΟΦΑΣΗ
X κατά Γεωργίας της 31.03.2026 (προσφ. αριθ. 35640/22)
Βλ. εδώ
Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ
Η αναποτελεσματική ποινική έρευνα καταγγελιών σεξουαλικής κακοποίησης ανήλικης από τον πατριό της συνιστά παραβίαση των άρθρων 3 και 8 της ΕΣΔΑ. Το ΕΔΔΑ, αφού έκρινε ότι η Γεωργία διαθέτει, ενόψει της συγκεκριμένης υπόθεσης, επαρκές νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο για την καταπολέμηση σεξουαλικών αδικημάτων κατά ανηλίκων, διαπίστωσε ότι η ποινική έρευνα υπήρξε αναποτελεσματική λόγω ερευνητικής αδράνειας σχεδόν πέντε ετών, μη αναγνώρισης ιδιότητας θύματος στην προσφεύγουσα, επίμονης αδυναμίας ή ενδεχόμενης απροθυμίας διερεύνησης σοβαρών καταγγελιών, και λήψης ερευνητικών μέτρων ικανών να προκαλέσουν δευτερογενή θυματοποίηση (αδικαιολόγητη γυναικολογική εξέταση, ακατάλληλες ερωτήσεις σε ανήλικο θύμα). Ομόφωνη καταδικαστική απόφαση.
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η προσφεύγουσα, X, Γεωργιανή υπήκοος γεννηθείσα τον Αύγουστο 2005, κατήγγειλε ότι υπέστη πολλαπλές πράξεις σεξουαλικής κακοποίησης από τον πατριό της, K.E., κατά τη διάρκεια του 2019, σε ηλικία 13 ετών. Μεταξύ των πράξεων που η ίδια περιέγραψε περιλαμβάνονταν ψηλάφηση, επίδειξη γεννητικών οργάνων, εξαναγκασμός σε παρακολούθηση αυνανισμού και εξαναγκασμός σε σωματική επαφή με τα γεννητικά όργανα του δράστη, ενώ μεταγενεστέρως τέθηκαν υπόψη των αρχών και πρόσθετοι ισχυρισμοί, μεταξύ άλλων περί εξαναγκασμού σε παρακολούθηση πορνογραφικού υλικού. Η μητέρα της αρνήθηκε να πιστέψει τις καταγγελίες. Η ανήλικη αποκάλυψε τα γεγονότα σε συγγενή του πατέρα της τον Μάιο 2021, μετά την παραμονή της στις ΗΠΑ και την επιστροφή της στη Γεωργία.
Ποινική έρευνα κινήθηκε αμέσως στις 7 Μαΐου 2021 βάσει του άρθρου 141 ΠΚ (ασελγής συμπεριφορά σε ανήλικο). Κατά τους δύο πρώτους μήνες διενεργήθηκαν αρκετά μέτρα: εξετάσεις μαρτύρων, ψυχολογική και ιατρική πραγματογνωμοσύνη, κατάσχεση ηλεκτρονικών συσκευών, εξαγωγή μηνυμάτων Facebook Messenger. Η προσφεύγουσα υποβλήθηκε σε γυναικολογική εξέταση κατόπιν εντολής της ερευνήτριας και κατόπιν συναίνεσης της ίδιας και της νομικής της εκπροσώπου, στοιχείο που όμως δεν εμπόδισε το ΕΔΔΑ να κρίνει, υπό τις περιστάσεις της υπόθεσης, ότι το μέτρο ήταν αδικαιολόγητο και τραυματικό. Μετά τον Ιούλιο 2021 η έρευνα παρέμεινε στάσιμη χωρίς περαιτέρω ερευνητικά μέτρα. Αιτήματα της προσφεύγουσας για αναγνώριση καθεστώτος θύματος απορρίφθηκαν τόσο από την εισαγγελική αρχή (28 Μαΐου 2021) όσο και, κατόπιν δικαστικής προσφυγής, από το Δικαστήριο Τιφλίδας (9 Μαρτίου 2022), με αιτιολογία ότι τα συγκεντρωθέντα στοιχεία δεν επαρκούσαν για βέβαιη διαπίστωση τέλεσης αξιόποινης πράξης.
Η προσφεύγουσα προσέφυγε στο ΕΔΔΑ στις 19 Ιουλίου 2022, επικαλούμενη τα άρθρα 3, 8 και 14 ΕΣΔΑ. Το ΕΔΔΑ (Τέταρτο Τμήμα) εξέδωσε ομόφωνα καταδικαστική απόφαση για παραβίαση των άρθρων 3 και 8, απέρριψε δε την καταγγελία υπό το άρθρο 14 ως προδήλως αβάσιμη.
ΤΟ ΣΤΡΑΣΒΟΥΡΓΟ ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ…
Άρθρα 3 και 8 ΕΣΔΑ. Παραβίαση
Παραδεκτό
Ικανότητα δικαστικής παράστασης ανηλίκου (locus standi). Η Κυβέρνηση ισχυρίστηκε ότι η προσφεύγουσα, ως ανήλικη κατά τον χρόνο άσκησης της προσφυγής, δεν είχε δικονομική ικανότητα να ασκήσει αυτοτελώς την προσφυγή. Το Δικαστήριο απέρριψε την ένσταση, υπενθυμίζοντας ότι βάσει του άρθρου 34 ΕΣΔΑ δεν υφίσταται γενική υποχρέωση εκπροσώπησης, ότι ανήλικοι δύνανται να ασκήσουν το δικαίωμα ατομικής προσφυγής αυτοτελώς (R.B. κατά Εσθονίας, § 2), ιδίως όταν τελούν σε σύγκρουση με τους γονείς τους (L.R. κατά Β. Μακεδονίας, § 50), και ότι η εν λόγω προσφεύγουσα παρουσίασε επαρκώς τεκμηριωμένη προσφυγή (παρ. 95-97).
Εξάντληση εσωτερικών ενδίκων μέσων. Η Κυβέρνηση ισχυρίστηκε ότι η προσφεύγουσα όφειλε να ασκήσει αστική αγωγή ή χωριστή ποινική-πειθαρχική δίωξη κατά αστυνομικών. Το Δικαστήριο απέρριψε αμφότερες τις ενστάσεις, υπενθυμίζοντας ότι σε περιπτώσεις πράξεων που πλήττουν τη σωματική ή ψυχική ακεραιότητα, μόνον αποτελεσματικοί ποινικοί μηχανισμοί παρέχουν επαρκή προστασία (Identoba κ.ά. κατά Γεωργίας, § 86· A and B κατά Κροατίας, § 92), ενώ η δευτερογενής θυματοποίηση εξετάζεται στο πλαίσιο της συνολικής αξιολόγησης της επάρκειας της έρευνας (παρ. 98-101).
Γενικές αρχές
Το Δικαστήριο υπενθύμισε ότι τα άρθρα 3 και 8 επιβάλλουν στα κράτη: (α) να θεσπίζουν ποινικές διατάξεις που ποινικοποιούν τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών και (β) να τις εφαρμόζουν μέσω αποτελεσματικής έρευνας και δίωξης, με σεβασμό στην ιδιαίτερη ευαλωτότητα, αξιοπρέπεια και δικαιώματα των παιδιών (A and B κατά Κροατίας, § 112, X κ.α. κατά Βουλγαρίας [Τμήμα Ευρείας Σύνθεσης], § 179). Η υποχρέωση αποτελεσματικής έρευνας αποτελεί υποχρέωση μέσων, όχι αποτελέσματος (Z κατά Βουλγαρίας, § 65). Η ΕΣΔΑ επιβάλλει την ποινικοποίηση και αποτελεσματική δίωξη κάθε μη συναινετικής σεξουαλικής πράξης, ακόμη και ελλείψει σωματικής αντίστασης του θύματος (M.C. κατά Βουλγαρίας, § 166). Οι αρχές οφείλουν να προστατεύουν τα θύματα από δευτερογενή θυματοποίηση, αποφεύγοντας έμφυλα στερεότυπα και ηθικολογικά σχόλια (J.L. κατά Ιταλίας, §§ 137-41, X κατά Κύπρου, §§ 121-23). Το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού πρέπει να αποτελεί πρωταρχικό μέλημα (G.U. κατά Τουρκίας, § 73· N.Ç. κατά Τουρκίας, §§ 101, 113) (παρ. 113-115).
Εφαρμογή στα πραγματικά περιστατικά
(i) Επάρκεια του νομοθετικού πλαισίου. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η Γεωργία διαθέτει επαρκές νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο: το εθνικό ποινικό δίκαιο αντιμετωπίζει τα μη συναινετικά σεξουαλικά αδικήματα κατά ανηλίκων ως επιβαρυντικές μορφές, με αυστηρότερες ποινές· δεν εστιάζει αποκλειστικά στη σωματική βία αλλά λαμβάνει υπόψη και ψυχολογικά μέσα εξαναγκασμού· ποινικοποιεί κάθε μορφή σεξουαλικής δραστηριότητας μεταξύ ενηλίκου και ατόμου κάτω των 16 ετών ανεξαρτήτως συναίνεσης, σε ευθυγράμμιση με το άρθρο 18 § 1(α) της Σύμβασης Λανζαρότε (παρ. 117-120). Η κρίση αυτή, πάντως, αφορά την επάρκεια του πλαισίου υπό το πρίσμα της συγκεκριμένης υπόθεσης και δεν αποκλείει τις κριτικές που καταγράφονται, μεταξύ άλλων, από τη GREVIO και τη θεωρία ως προς την πληρέστερη ενσωμάτωση της έννοιας της ελεύθερης συναίνεσης.
(ii) Αποτελεσματικότητα της ποινικής έρευνας. Το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η έρευνα κινήθηκε αμέσως και κατά τους δύο πρώτους μήνες διεξήχθη με επιμέλεια. Ωστόσο, παρέμεινε στάσιμη από τον Ιούλιο 2021, για σχεδόν πέντε έτη, χωρίς καμία περαιτέρω ενέργεια (παρ. 121). Η υπερβολική αυτή καθυστέρηση, σε συνδυασμό με την αδυναμία ουσιαστικής συμμετοχής της προσφεύγουσας λόγω μη αναγνώρισης καθεστώτος θύματος, κρίθηκε ασυμβίβαστη με τις θετικές υποχρεώσεις βάσει των άρθρων 3 και 8 (Machalikashvili κ.ά. κατά Γεωργίας, §§ 59, 95· Ochigava κατά Γεωργίας, § 58) (παρ. 122).
Ιδιαίτερη ανησυχία προκάλεσε στο Δικαστήριο η αμετάκλητη απόφαση του Δικαστηρίου Τιφλίδας, η οποία, παρά τα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία (αναλυτική κατάθεση της προσφεύγουσας, μαρτυρίες ανεξάρτητων μαρτύρων, αρχεία ηλεκτρονικής αλληλογραφίας, ψυχολογική αξιολόγηση, ιατρική γνωμάτευση), κατέληξε ότι η προσφεύγουσα «δεν είχε υποστεί βλάβη», συμπέρασμα ερμηνευόμενο ως ένδειξη απροθυμίας διεξαγωγής ουσιαστικής έρευνας (παρ. 124). Η άρνηση καταγραφής νεότερων δηλώσεων, που ενδεχομένως ενέπλεκαν τον δράστη σε αδίκημα διεισδυτικού χαρακτήρα, ενίσχυσε περαιτέρω τη διαπίστωση αυτή (παρ. 125).
(iii) Δευτερογενής θυματοποίηση. Το Δικαστήριο απέρριψε ως αναπόδεικτους δύο ισχυρισμούς της προσφεύγουσας: ότι εξετάστηκε χωρίς παρουσία θεσμικών εκπροσώπων στις 7 Μαΐου 2021 και ότι ερωτήθηκε αν ένιωθε «ευχαρίστηση» ή αν ντυνόταν προκλητικά (παρ. 126). Ωστόσο, δέχθηκε δύο άλλους ισχυρισμούς. Πρώτον, κρίθηκε ότι η γυναικολογική εξέταση, αν και δεν είναι ασυνήθιστη σε υποθέσεις σεξουαλικής κακοποίησης, ήταν αδικαιολόγητη στη συγκεκριμένη υπόθεση, δεδομένου ότι η προσφεύγουσα δεν είχε διατυπώσει καταγγελία που να υποδήλωνε, έστω και εμμέσως, σεξουαλική κακοποίηση διεισδυτικού χαρακτήρα – ήταν αναμφίβολα σωματικά και ψυχολογικά τραυματική για ανήλικο (παρ. 128). Δεύτερον, η ερώτηση κατά πόσον η προσφεύγουσα «ήθελε» τη σεξουαλική προσοχή του πατριού της κρίθηκε ακατάλληλη, ικανή να προκαλέσει αισθήματα αυτοενοχοποίησης και ταπείνωσης σε ανήλικο θύμα (παρ. 129). Το Δικαστήριο επεσήμανε επίσης ότι η μη βιντεοσκόπηση των συνεντεύξεων και λήψεων κατάθεσης δεν συνάδει με τις ορθές πρακτικές (B κατά Ρωσίας, § 56).
Άρθρο 14 ΕΣΔΑ. Απαράδεκτη
Η καταγγελία περί διάκρισης λόγω φύλου κρίθηκε προδήλως αβάσιμη, καθόσον η προσφεύγουσα δεν προσκόμισε αποδεικτικά στοιχεία ότι οι ερευνητικές αδυναμίες πλήττουν δυσαναλόγως ανήλικα κορίτσια σε σύγκριση με ανήλικα αγόρια (παρ. 134).
Άρθρο 41 ΕΣΔΑ. Το Δικαστήριο επιδίκασε 10.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης.
ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΗ ΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΕΔΔΑ (KEY PASSAGE)
«Μία υπερβολική καθυστέρηση στην έρευνα, σε συνδυασμό με την αδυναμία της προσφεύγουσας – η οποία απορρέει αμέσως από την απουσία τυπικής αναγνώρισης ως θύματος – να συμμετάσχει ουσιαστικά στη διαδικασία, είναι θεμελιωδώς ασυμβίβαστη με τις θετικές υποχρεώσεις του κράτους βάσει των άρθρων 3 και 8 της Σύμβασης» (παρ. 122).
«Το Δικαστήριο δεν δύναται να διακρίνει οποιαδήποτε δικαιολόγηση για τη διενέργεια γυναικολογικής εξέτασης υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης. Η εξέταση ήταν αναμφίβολα σωματικά και ψυχολογικά τραυματική για την προσφεύγουσα, η οποία ήταν ανήλικη κατά τον κρίσιμο χρόνο, δεδομένου ότι δεν είχε διατυπώσει καμία καταγγελία που θα μπορούσε, έστω και εμμέσως, να υποδηλώσει σεξουαλική κακοποίηση διεισδυτικού χαρακτήρα» (παρ. 128).
«Ενόψει […] της επίμονης – — ή ενδεχόμενης απροθυμίας – των αρχών να διερευνήσουν δεόντως τις σοβαρές καταγγελίες κατά του πατριού της προσφεύγουσας, και της απουσίας ουσιαστικής συμμετοχής της προσφεύγουσας στη διαδικασία ως αναγνωρισμένου θύματος. Τέτοιες ελλείψεις είναι ασυμβίβαστες με την απαίτηση να είναι οι έρευνες σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων τόσο ευαίσθητες στο πλαίσιο όσο και αυστηρές» (παρ. 130).
ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ
Αναποτελεσματική έρευνα σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκου. Πρότυπο ενισχυμένης επιμέλειας. Η απόφαση επιβεβαιώνει ότι η σοβαρότητα καταγγελιών σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκου απαιτεί ιδιαίτερα ταχεία έρευνα και εκδίκαση, ώστε να ελαχιστοποιηθεί η τραυματική επίπτωση στο θύμα (N.D. κατά Σλοβενίας, §§ 60-61).
Η σημασία του καθεστώτος θύματος. Η άρνηση αναγνώρισης ιδιότητας θύματος, παρά τα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία, ερμηνεύθηκε ως ένδειξη απροθυμίας διερεύνησης – κρίση που θέτει αυξημένες απαιτήσεις αιτιολόγησης στις εθνικές αρχές.
Δευτερογενής θυματοποίηση. Γυναικολογική εξέταση και ακατάλληλες ερωτήσεις. Η απόφαση εδραιώνει ότι η γυναικολογική εξέταση ανηλίκου θύματος πρέπει να δικαιολογείται ειδικά από τη φύση των καταγγελιών, ότι η ερώτηση περί «επιθυμίας» σεξουαλικής προσοχής από τον φερόμενο δράστη προς ανήλικο θύμα είναι εγγενώς ακατάλληλη, και ότι η μη βιντεοσκόπηση των συνεντεύξεων ή λήψεων κατάθεσης ανηλίκων θυμάτων αντιβαίνει στις διεθνώς αναγνωρισμένες βέλτιστες πρακτικές.
Επάρκεια νομοθετικού πλαισίου. Η θετική αξιολόγηση του εγχώριου νομοθετικού πλαισίου αποτελεί πρακτικό οδηγό για τα κράτη. Η ποινικοποίηση τόσο σωματικών όσο και ψυχολογικών μορφών εξαναγκασμού, σε συνδυασμό με τη ρητή ποινικοποίηση σεξουαλικών πράξεων με ανήλικο κάτω των 16 ετών ανεξαρτήτως συναίνεσης, κρίθηκε από το Δικαστήριο επαρκής στην παρούσα υπόθεση. Πάντως, η κρίση αυτή δεν αναιρεί τις επιμέρους κριτικές που καταγράφονται στην ίδια την απόφαση, ιδίως από τη GREVIO και τη θεωρία, ως προς την ανάγκη πληρέστερης προσέγγισης του ζητήματος της ελεύθερης συναίνεσης.
Αυτοτελής ικανότητα παράστασης ανηλίκου ενώπιον ΕΔΔΑ. Η απόφαση επιβεβαιώνει τη δυνατότητα ανηλίκου να ασκήσει ατομική προσφυγή αυτοτελώς, ακόμη και χωρίς γονεϊκή συναίνεση, ιδίως όταν τελεί σε σύγκρουση συμφερόντων με τους κηδεμόνες.
ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ
Από: echrcaselaw
Η απόφαση X κατά Γεωργίας αποτελεί σημαντική συνεισφορά στη νομολογία του ΕΔΔΑ περί σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων, εντοπίζοντας πολλαπλές πτυχές αστοχίας σε μια υπόθεση όπου το νομοθετικό πλαίσιο κρίθηκε επαρκές αλλά η εφαρμογή του ήταν ελλιπής.
Η ερευνητική αδράνεια ως δομική ανεπάρκεια. Η παρατεταμένη στασιμότητα της έρευνας για σχεδόν πέντε έτη, σε συνδυασμό με την πλήρη απουσία ερευνητικών μέτρων μετά τον Ιούλιο 2021, δεν αποτελεί απλή καθυστέρηση αλλά ουσιαστική εγκατάλειψη. Η διατύπωση του Δικαστηρίου («persistent failure – or possible unwillingness») αποτυπώνει μια σοβαρή κρίση που υπερβαίνει τη συνήθη διαπίστωση αναποτελεσματικής έρευνας. Η ρήση «justice delayed is often justice denied», την οποία το Δικαστήριο επαναλαμβάνει και με αναφορά στη νομολογία Ochigava, αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε υπόθεση σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκου, όπου η πάροδος χρόνου δεν απλώς μειώνει την αποδεικτική αξία αλλά παρατείνει το τραύμα.
Η γυναικολογική εξέταση. Κριτήριο αναγκαιότητας. Η κρίση ότι η γυναικολογική εξέταση ήταν αδικαιολόγητη, καθόσον η προσφεύγουσα δεν είχε καταγγείλει πράξη διεισδυτικού χαρακτήρα κατά τον κρίσιμο χρόνο της εξέτασης, εισάγει ένα κριτήριο αναλογικότητας με πρακτική σημασία: η γυναικολογική εξέταση ανηλίκων θυμάτων δεν αποτελεί τυποποιημένο ερευνητικό μέτρο αλλά πρέπει να δικαιολογείται ειδικά. Ταυτόχρονα, αξίζει να επισημανθεί ότι το Δικαστήριο απέφυγε σκόπιμα να λάβει θέση ως προς τα συμπεράσματα που μπορούν να συναχθούν από την κατάσταση του υμένα, υιοθετώντας μια συνειδητά στάση αυτοσυγκράτησης. Εξίσου σημαντικό είναι ότι από τη δικογραφία προέκυπτε συναίνεση της προσφεύγουσας και της νομικής της εκπροσώπου στην εξέταση. Το στοιχείο αυτό, όμως, δεν κρίθηκε ικανό να θεραπεύσει την έλλειψη αναγκαιότητας του μέτρου ούτε να αποκλείσει τον κίνδυνο δευτερογενούς θυματοποίησης. Η αναφορά στην έκθεση GREVIO, η οποία είχε ήδη καταγράψει ότι θύματα βιώνουν ιατροδικαστικές εξετάσεις ως «ιδιαίτερα τραυματικές», ενισχύει τη θέση ότι πρόκειται για διαρθρωτικό – και όχι μεμονωμένο – πρόβλημα στην εγχώρια δικαιοσύνη.
Η ερώτηση περί «επιθυμίας» σεξουαλικής προσοχής. Η κρίση ότι η ερώτηση «αν η προσφεύγουσα ήθελε τη σεξουαλική προσοχή του πατριού της» ήταν ακατάλληλη, εντάσσεται στην ευρύτερη νομολογιακή γραμμή J.L. κατά Ιταλίας περί απαγόρευσης «ηθικολογικών σχολίων» και έμφυλων στερεοτύπων κατά την αποτίμηση ή διερεύνηση υποθέσεων σεξουαλικής βίας. Η ιδιαιτερότητα εδώ είναι ότι η ερώτηση τέθηκε σε ανήλικο θύμα, ενισχύοντας τον τραυματικό χαρακτήρα. Αξιοσημείωτο είναι, πάντως, ότι το Δικαστήριο βάσισε τη διαπίστωσή του σε ερμηνεία του κειμένου των απαντήσεων, δεδομένου ότι οι ερωτήσεις δεν είχαν καταγραφεί (μια ελλιπής πρακτική που το ίδιο το Δικαστήριο κατέκρινε).
Η κρίση για την ιδιότητα του θύματος. Η ερμηνεία ότι η αμετάκλητη απόρριψη αιτήματος αναγνώρισης θύματος, παρά τα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία, «μπορεί μόνο να ερμηνευθεί ως ένδειξη απροθυμίας» αποτελεί μία από τις αιχμηρότερες διατυπώσεις του Δικαστηρίου σε πρόσφατη νομολογία. Η αναφορά – mutatis mutandis – στην Women’s Initiatives Supporting Group κ.α. κατά Γεωργίας (§§ 65-66) συνηγορεί υπέρ της ανάγνωσης ότι το Δικαστήριο αντιλαμβάνεται την αστοχία ως ενταγμένη σε ευρύτερο μοτίβο ελλιπούς αντίδρασης των γεωργιανών αρχών σε σοβαρές καταγγελίες βίας.
Το ζήτημα της αναβάθμισης κατηγορίας. Η άρνηση των αρχών να καταγράψουν νεότερες δηλώσεις, που ενδεχομένως θα οδηγούσαν σε αναβάθμιση της κατηγορίας από ασελγή συμπεριφορά σε διεισδυτικό σεξουαλικό αδίκημα (με βαρύτερες ποινικές κυρώσεις), ενισχύει την εικόνα ερευνητικής αδράνειας. Η σημασία αυτής της αναβάθμισης δεν είναι μόνο ποινική αλλά και δικονομική: η αναγνώριση σοβαρότερου αδικήματος θα μπορούσε να κινητοποιήσει εντατικότερη ερευνητική δράση.
Η συνέχιση του «γεωργιανού μοτίβου». Η απόφαση εντάσσεται σε μια σειρά πρόσφατων καταδικαστικών αποφάσεων κατά Γεωργίας σε υποθέσεις αναποτελεσματικής διερεύνησης βίας: Tkhelidze, Machalikashvili, Ochigava, Women’s Initiatives Supporting Group, Aghdgomelashvili και Japaridze. Η σωρευτική ανάγνωση αυτών αναδεικνύει ένα διαρθρωτικό πρόβλημα που δεν περιορίζεται στη σεξουαλική κακοποίηση αλλά εκτείνεται σε κάθε μορφή βίας κατά ευάλωτων ομάδων.
ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΕΙΣ
- A) A and B v. Croatia, 20.06.2019, αρ. προσφ. 7144/15: Κρίσιμη απόφαση για τις θετικές υποχρεώσεις του κράτους σε υποθέσεις σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων, ιδίως ως προς την αποτελεσματική ποινική έρευνα και τη δευτερογενή θυματοποίηση. Πηγή: HUDOC.
Β) X and Others v. Bulgaria [GC], 02.02.2021, αρ. προσφ. 22457/16: Απόφαση Τμήματος Ευρείας Σύνθεσης που αποτυπώνει τη σύνδεση των υποχρεώσεων εκ των άρθρων 3 και 8 με τη Σύμβαση Λανζαρότε και θέτει υψηλά πρότυπα ερευνητικής επιμέλειας σε υποθέσεις σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Πηγή: HUDOC.
Γ) M.C. v. Bulgaria, 04.12.2003, αρ. προσφ. 39272/98: Κλασική απόφαση που καθιέρωσε ότι η ΕΣΔΑ απαιτεί ποινικοποίηση και αποτελεσματική δίωξη κάθε μη συναινετικής σεξουαλικής πράξης, ακόμη και ελλείψει σωματικής αντίστασης (§ 166), θεμελιώνοντας την ανάγκη αποτίμησης των περιστάσεων πέρα από στερεοτυπικές παραδοχές περί αντίστασης. Πηγή: HUDOC.
Δ) J.L. v. Italy, 27.05.2021, αρ. προσφ. 5671/16: Θεμελιώδης για τη δευτερογενή θυματοποίηση μέσω ηθικολογικών σχολίων, έμφυλων στερεοτύπων και περιττών αναφορών στο σεξουαλικό παρελθόν του θύματος κατά τη δικαστική διαδικασία (§§ 137-41). Πηγή: HUDOC.
Ε) N.Ç. v. Turkey, 09.02.2021, αρ. προσφ. 40591/11: Κρίσιμη για τις υποχρεώσεις προστασίας ανηλίκων θυμάτων σεξουαλικής κακοποίησης, με ιδιαίτερη έμφαση στο βέλτιστο συμφέρον του παιδιού και στις διασφαλίσεις κατά τη λήψη κατάθεσης (§§ 88, 99-135). Πηγή: HUDOC.
ΣΤ) Women’s Initiatives Supporting Group and Others v. Georgia, 16.12.2021, αρ. προσφ. 73204/13 και 74959/13: Κρίσιμη για τη διαρθρωτική αδυναμία των γεωργιανών αρχών να αντιδράσουν αποτελεσματικά σε σοβαρές καταγγελίες βίας, ιδίως ως προς τη διερεύνηση (§§ 65-66). Πηγή: HUDOC.
Ζ) G.U. v. Turkey, 18.10.2016, αρ. προσφ. 16143/10: Απόφαση κρίσιμη για τη σύνδεση βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού με τη θετική υποχρέωση προστασίας σε υποθέσεις σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων (§ 73). Πηγή: HUDOC.
Η) R.B. v. Estonia, 22.06.2021, αρ. προσφ. 22597/16: Σημαντική για την αυτοτελή δυνατότητα ανηλίκου να ασκήσει ατομική προσφυγή ενώπιον του ΕΔΔΑ (§ 2) και για τις απαιτήσεις αποτελεσματικών ποινικών μηχανισμών σε υποθέσεις σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών (§§ 65, 84). Πηγή: HUDOC.
Σχετική νομολογία ΕΔΔΑ:
- A and B v. Croatia, 20.06.2019, Application no. 7144/15 • X and Others v. Bulgaria [GC], 02.02.2021, Application no. 22457/16 • M.C. v. Bulgaria, 04.12.2003, Application no. 39272/98 • J.L. v. Italy, 27.05.2021, Application no. 5671/16 • N.Ç. v. Turkey, 09.02.2021, Application no. 40591/11 • G.U. v. Turkey, 18.10.2016, Application no. 16143/10 • R.B. v. Estonia, 22.06.2021, Application no. 22597/16 • Z v. Bulgaria, 28.05.2020, Application no. 39257/17 • Y. v. Slovenia, 28.05.2015, Application no. 41107/10 • Söderman v. Sweden [GC], 12.11.2013, Application no. 5786/08 • X v. Greece, 13.02.2024, Application no. 38588/21 • X v. Cyprus, 27.02.2025, Application no. 40733/22 • N.Ö. v. Türkiye, 07.01.2025, Application no. 24733/15 • B v. Russia, 07.02.2023, Application no. 36328/20 • Women’s Initiatives Supporting Group and Others v. Georgia, 16.12.2021, Application nos. 73204/13 and 74959/13 • Tkhelidze v. Georgia, 08.07.2021, Application no. 33056/17 • Machalikashvili and Others v. Georgia, 19.01.2023, Application no. 32245/19 • Ochigava v. Georgia, 16.02.2023, Application no. 14142/15 • Identoba and Others v. Georgia, 12.05.2015, Application no. 73235/12 • L.R. v. North Macedonia, 23.01.2020, Application no. 38067/15
Πηγή :echrcaselaw.com