Αριθμός 991/2025
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
A’ ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ευγενία Μπιτσακάκη Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη (ως αρχαιότερο μέλος της συνθέσεως), Μαρία Αρχοντάκη – Τραυλού – Τζανετάτου, Παναγιώτη Φιλόπουλο – Εισηγητή, Παρασκευή Γρίβα και Στυλιανό Κακαβιά, Αρεοπαγίτες.
Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του την 1η Ιουλίου 2025, με την παρουσία του Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Σοφοκλή Λογοθέτη και του Γραμματέως Χ. Α., για να δικάσει την αίτηση της αναιρεσείουσας – κατηγορουμένης Ν. Τ. του Μ., κατοίκου …, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αλεξία Ριτζάκη, για αναίρεση της απόφασης 1295/2024 του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Χανίων. Με υποστηρίζοντα την κατηγορία τον Ι. Μ. του Γ., κάτοικο …, που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Νικολάου.
Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Χανίων με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ’ αυτή, και η αναιρεσείουσα – κατηγορούμενη ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην υπ’ αριθμ. πρωτ. 2/16-4-2025 αίτησή της αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό …
Αφού άκουσε Τον Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση, γενομένου δεκτού του 1ου λόγου της αίτησης αναίρεσης και να απορριφθεί κατά τα λοιπά η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και τους πληρεξούσιους δικηγόρους των διαδίκων που ζήτησαν όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Η κρινόμενη υπ’ αριθ.πρωτ. 2/16-4-2025 αίτηση της Ν. Τ. του Μ. και της Μ. για αναίρεση της υπ’ αριθ. 1295/2024 απόφασης του δικάσαντος κατ’ έφεση Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Χανίων, το οποίο κήρυξε ένοχη την κατηγορουμένη για την αξιόποινη πράξη της σωματικής βλάβης από αμέλεια και επέβαλε σ’ αυτή ποινή φυλάκισης εννέα (9) μηνών και ανέστειλε την εκτέλεση της ποινής φυλάκισης που επιβλήθηκε για τρία (3) έτη, έχει ασκηθεί νομότυπα (με δήλωση της αναιρεσείουσας που επιδόθηκε την 16-4-2025 στον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου) και εμπρόθεσμα (δεδομένου ότι η προσβαλλόμενη απόφαση καταχωρίστηκε στο ειδικό βιβλίο την 31-3-2025 – άρθρα 462, 464, 466 παρ.1, 473 παρ.2 και 3, 474 2Α και 4, 504 παρ.1 και 505 παρ. 1α’ ΚΠΔ) και περιέχει ως λόγους αναίρεσης α) την απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας στο ακροατήριο (άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. 1 Α’ σε συνδυασμό με το άρθρο 171 παρ. 1 στοιχ. δ’ ΚΠΔ) και β) την παράλειψη του Δικαστηρίου να απαντήσει σε αυτοτελή ισχυρισμό της κατηγορουμένης (έλλειψη ακρόασης που επιφέρει την σχετική ακυρότητα της διαδικασίας στο ακροατήριο) (άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. 1 Β’ σε συνδ. με το άρθρο 171 παρ. 2 ΚΠΔ). Επομένως, είναι παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω, ως προς την ουσιαστική βασιμότητα των ως άνω προβαλλόμενων με αυτή λόγων. Με τον πρώτο λόγο αναίρεσης προβάλλεται απόλυτη ακυρότητα κατά τη διαδικασία στο ακροατήριο, επειδή δεν δόθηκε στην τότε κατηγορουμένη και ήδη αναιρεσείουσα ή στη συνήγορό της, ο λόγος, μετά την πρόταση της Εισαγγελέως της έδρας για την ενοχή και στη συνέχεια για την επιβλητέα ποινή. Σύμφωνα με το άρθρο 510 παρ.1 του ΚΠΔ “Ως λόγοι για να αναιρεθεί η απόφαση μπορεί να προταθούν…. Α) η απόλυτη ακυρότητα που συνέβη κατά τη διαδικασία στο ακροατήριο (άρθρο 171). Κατά δε τη διάταξη του άρθρου 171 παρ.1 περ. δ’ του ΚΠΔ, σε συνδυασμό με το άρθρο 174 παρ.1 εδ. α’ του ίδιου Κώδικα, απόλυτη ακυρότητα που λαμβάνεται αυτεπαγγέλτως υπόψη από το Δικαστήριο σε κάθε στάδιο της διαδικασίας και στον Άρειο Πάγο ακόμη, προκαλείται: “1. Αν δεν τηρηθούν οι διατάξεις που καθορίζουν: α)…,β)…, γ)…, δ) την εμφάνιση, την εκπροσώπηση και την υπεράσπιση του κατηγορουμένου ή του προσώπου στο οποίο αποδίδεται η πράξη κατά την προκαταρκτική εξέταση και την άσκηση των δικαιωμάτων που τους παρέχονται από τον νόμο, την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προάσπιση των δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, το Διεθνές Σύμφωνο για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα και τον Χάρτη Θεμελιωδών Ελευθεριών της Ε.Ε.”. Κατά δε το άρθρο 367 του ίδιου Κώδικα “1. Όταν τελειώσει η αποδεικτική διαδικασία, ο διευθύνων τη συζήτηση δίνει το λόγο στον εισαγγελέα, έπειτα στον παριστάμενο για την υποστήριξη της κατηγορίας, ο οποίος δεν μπορεί να επεκταθεί στο θέμα της ποινής που πρέπει να επιβληθεί και τέλος δίνει το λόγο στον κατηγορούμενο. 2… 3. Ο κατηγορούμενος ή ο συνήγορός του έχει πάντοτε το δικαίωμα να μιλήσει τελευταίος”. Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι είναι υποχρεωτικό να δοθεί ο λόγος από τον διευθύνοντα τη συζήτηση στον εισαγγελέα και τους διαδίκους, σύμφωνα με την παραπάνω κανονισμένη σειρά, στον δε κατηγορούμενο και τον συνήγορό του, και αν ακόμη δεν ζητήθηκε από αυτούς, και μάλιστα έτσι ώστε αυτός να έχει πάντοτε το δικαίωμα να μιλήσει τελευταίος. Ο κατηγορούμενος ή ο συνήγορός του πρέπει πάντοτε να είναι ο τελευταίος ομιλών, κυρίως μετά το πέρας της αποδεικτικής διαδικασίας για να αναπτύξει με βάση τη διεξαχθείσα αυτή διαδικασία την υπεράσπισή του κατά της κατηγορίας, ώστε από την όλη γενόμενη συζήτηση να παραμένει νωπή κατά την τελική διάσκεψη προς κρίση του δικάζοντος δικαστηρίου η άποψη της υπεράσπισης. Το δικαίωμα τούτο “της τελευταίας λέξης” δικαιολογείται όχι μόνο από τη δυσμενή θέση του κατηγορουμένου στην κύρια δίκη, αλλά και από αυτήν την ίδια την ιδιότητα του κατηγορουμένου που προϋποθέτει για την αντίκρουση της κατηγορίας και των αντιθέτων επιχειρημάτων, την προηγούμενη γνώση τους. Η παράβαση των ως άνω διατάξεων του άρθρου 367 του ΚΠΔ, επιφέρει απόλυτη ακυρότητα, κατά το άρθρο 171 παρ.1 δ’ του ΚΠΔ, γιατί αφορά στην υπεράσπιση του κατηγορουμένου και στην άσκηση των δικαιωμάτων που παρέχονται σε αυτόν και ρητά θεσπίζονται από το νόμο, για την οποία (παράβαση) ιδρύεται λόγος αναίρεσης της απόφασης, σύμφωνα με το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Α’ του ΚΠΔ (ΑΠ 13/2024, ΑΠ 520/2023, ΑΠ 491/2023, ΑΠ 786/2022, 543/2022, ΑΠ 211/2021).
Στην προκείμενη περίπτωση, από την επιτρεπτή, για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου, επισκόπηση των πρακτικών της προσβαλλόμενης απόφασης στις 35η και 37η σελίδες αυτών προκύπτει ότι μετά τη λήξη της αποδεικτικής διαδικασίας η Πρόεδρος έδωσε τον λόγο στην Εισαγγελέα, η οποία πρότεινε την ενοχή της κατηγορουμένης και να επιβληθεί ποινή φυλάκισης εννέα (9) μηνών, ενώ δεν προκύπτει, ότι στη συνέχεια έδωσε τον λόγο στην παρούσα κατηγορούμενη και στην παριστάμενη συνήγορο αυτής επί της ενοχής και επί της επιβλητέας ποινής. Η αναφορά στα πρακτικά (σελίδα 25 αυτών), ότι “Στην συνέχεια η Προεδρεύουσα ρώτησε την Εισαγγελέα, την συνήγορο υποστήριξης κατηγορίας, την συνήγορο υπεράσπισης, αν χρειάζονται συμπληρωματική εξέταση ή διασαφήνιση, σε αρνητική τους δε απάντηση, κήρυξε τη λήξη της αποδεικτικής διαδικασίας”, δεν καλύπτει την ως άνω παράλειψη της Προέδρου, διότι η εν λόγω ερώτηση είναι σαφές ότι αναφέρεται στη διάταξη του άρθρου 366 του ΚΠΔ περί συμπληρωματικών ερευνών και συγκεκριμένα για το αν υπάρχει ανάγκη από κάποια συμπληρωματική εξέταση ή διευκρίνιση και όχι σε αυτήν της ως άνω διάταξης του άρθρου 367 παρ.1 του ΚΠΔ. Έτσι το Δικαστήριο της ουσίας υπέπεσε στην πλημμέλεια της απόλυτης ακυρότητας που συνέβη κατά τη διαδικασία στο ακροατήριο, λόγω παραβίασης των δικαιωμάτων της κατηγορουμένης. Κατά συνέπεια τούτων, ο πρώτος λόγος αναίρεσης της αναιρεσείουσας Ν. Τ., από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Α’ του ΚΠΔ, με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για απόλυτη ακυρότητα που συνέβη κατά τη διαδικασία στο ακροατήριο, συνισταμένη στο ότι δεν δόθηκε από την Πρόεδρο ο λόγος στην κατηγορουμένη ή στη συνήγορό της πριν απαγγελθεί η απόφαση για την ενοχή και την ποινή, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, παρελκομένης της έρευνας του δεύτερου λόγου αναίρεσης, και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από δικαστές άλλους, από αυτούς που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 519, 522 ΚΠΔ).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αναιρεί τη με αρ. 1295/2024 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Χανίων.
Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους Δικαστές, εκτός από εκείνους, που δίκασαν προηγουμένως.
Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 7 Ιουλίου 2025.
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 8 Ιουλίου 2025.
Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ
